گزارش خبرفردا از وضعیت فروش بدون نسخه دارو به نوجوانان در داروخانه‌های کشور
فروش بدون نسخه دارو به نوجوانان؛ نظارت بر داروخانه‌ها کجاست؟
فشارهای تحصیلی، خانواده، شغل و یا هرمشکل دیگری این روزها بیشتر از هر زمان دیگری درحال تهدید سلامت جامعه نوجوان و جوان کشور است و درصدی را حتی به افسردگی کشانده است. اما سوالی که در این شرایط مطرح می شود این است که چرا باید فروش برخی داروهای آرامبخش که خرید آنها بدون نسخه ممکن نیست در برخی داروخانه ها انجام شود و اینگونه داروهای حساس به آسانی در اختیار این قشر تحت فشار قرار گیرد؟
این روزها فروش بدون نسخه‌ی دارو، بلای جان نوجوانان و جوانان ناآگاه شده است. از یک سو، حساس بودن این بازه سنی و از طرفی دیگر فشارهای اجتماعی و همچنین ناآگاهی آنها در استفاده و کاربرد داروها، خطر این ماجرا را چند برابر می کند. اتفاقی که نه فقط یک فرد یا یک خانواده را می تواند برای همیشه پشیمان کند، بلکه جامعه را رو به اعتیاد، خودکشی و سرخوردگی بکشاند.
برای رهایی از حال بد
علیرضا به تازگی 23 ساله شده است؛ ابتدا از طریق یکی از دوستناش اقدام به مصرف خودسرانه‌ی داروی آرامبخش کرده و سپس این داروها را بدون نسخه از داروخانه تهیه کرده‌است او در این‌باره توضیح می‌دهد: «اوایل که افسردگی ام شروع شده بود و در شرایط بد روحی بودم، به پیشنهاد یکی از دوستان شروع به خوردن این قرص ها کردم. ابتدا این قرص هارا از دوستم می گرفتم اما مدتی بعد از داروخانه، بدون نسخه و به راحتی آن را تهیه می‌کردم. این دارو با ایجاد بی حسی شدید، منگی و بی خیالی من را چند ساعتی از روز های پر تنشی که داشتم فاصله می داد اما حقیقت این بود که آرام آرام به این قرص اعتیاد پیدا کردم.»
از دسترسی آسان به قرص تا خودکشی
محمد نوجوانی هفده ساله است. او در ابتدا قرص‌های آرامبخش را به راحتی از داروخانه برای ایجاد حس خوب تهیه می‌کرده اما بعد از مدتی تصمیم به خودکشی گرفته‌است؛ او در این‌باره توضیح می‌دهد:«درحالی که در بدترین روزهای زندگی‌ام بودم، قرص‌های آرامبخش را به راحتی از داروخانه تهیه می کردم و حالم بهتر میشد. بعد از مدتی ناگهان تصمیم گرفتم یک ورق از این قرص‌ها را بخورم و به زندگی‌ام پایان دهم.» محمد حالا زنده‌است و آن شب به اورژانس برده شده و نجات یافته‌است اما همچنان با عوارض مصرف آن قرص‌ها و اقدام به خودکشی، دست و پنجه نرم می‌کند.
موارد بالای مسمویت با قرص در اورژانس
حسین، پرستار یکی از بیمارستان های مشهد است. او از تجربه های عینی اش در بیمارستان می گوید: «موارد این چنینی زیادی داخل بیمارستان وجود دارد. افراد زیادی به قصد خودکشی با آگاهی یا ناآگاهی و با مصرف زیاد داروها به بخش اورژانس منتقل می شوند. نکته جالب این موضوع این است که اکثر این افراد به مسمومیت خودخواسته دچار شدند و اقدام به خودکشی پس از فشارهای شدید روانی کردند.»
او ادامه می دهد:« این افراد با مصرف بیش از حد داروهای بنزودیازپین، انواع قرص های خواب آور و آرامش بخش هوشیاری خود را از دست داده و به اورژانس منتقل می شوند. داروخانه های زیادی هستند که بدون نسخه دارو را به شما تحویل می دهند.»
درخواست آرامبخش به محض بستری
مهدیه نیز در یکی از مهم ترین بیمارستان های مشهد کار می کند. او از مشاهداتش در بخش اورژانس می گوید: «بیمار های زیادی پس از بستری در بیمارستان، به طوری سریع درخواست داروهای آرام بخش شدید مانند آلپرازولام می کنند. این موضوع گسترش این داروها را درمیان توده جامعه به خوبی نشان می دهد.»
او ادامه می دهد:« تعداد مورد های این چنینی در بیمارستان بالاست و از نظر من خرید آسان این داروها، احتمال اعتیاد به آرامبخش را بالا برده‌است. کیس های خودکشی، اوردوز و مواردی که به مصرف اینگونه داروها منجر شوند به وفور قابل رویت است و حتی هنگام ترخیص و یا بستری شدن نیز این بیمارها درخواست این قرص هارا دارند که نشانگر میزان وابستگی آنها به این داروها است.»
فروش بدون نسخه در ابعاد کلا نیست
داروهای اعصاب با توجه به ترکیبات اعتیادآوری که دارند، باعث می‌شوند فرد مصرف‌کننده به‌طور ناخودآگاه به سمت این داروها بیشتر کشیده شده و حتی یک ورق از این دارو او را برای مدتی سرخوش کند.
هادی احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان، در این رابطه می‌گوید:«فروش بدون نسخه دارو در ابعاد کلان نیست. اغلب داروها در بازرسی‌ها مورد پایش قرار می‌گیرند و همه تحت نظارت سامانه هستند.اما در بعضی شرایط حساس، مانند سفر، جا گذاشتن نسخه و شرایط حاد بیمار، داروخانه‌ها این داروها را در اختیار بیماران قرار می‌دهند.» او ادامه می‌دهد: «معمولاً این داروها در حجم پایین و به شکل بدون نسخه فروخته می‌شوند و در بازرسی‌های کلان مورد بحث قرار نمی‌گیرند.هر داروخانه‌ای که به این شکل دارو می‌فروشد، متخلف نیست و باید بیشتر بررسی شود.هرچند داروخانه‌های متخلف نیز وجود دارند که فروش بدون نسخه‌ی همیشگی دارند و باید با آنها برخورد شود.»
سن پایین‌تر، خطرات جدی‌تر
مغز انسان در دوران نوجوانی و اوایل جوانی، شرایطی به‌شدت آسیب‌پذیرتر نسبت به سنین بالاتر در مواجهه با مصرف داروها، به‌خصوص داروهای بنزودیازپینی دارد. مصرف اینگونه داروها در این سنین، به شکل بدون نسخه و خودسرانه، می‌تواند آسیب‌هایی به فرد وارد کند که جبران آن امری ناممکن است.
در این رابطه، تقی ابوطالبی، روان‌شناس نوجوانان، می‌گوید:« مغز در نوجوانی و اوایل جوانی، به دلیل اینکه در شرایط رشد قرار دارد، وابستگی شدیدی به این داروها پیدا می‌کند و برخی از این خطرات غیرقابل جبران خواهد بود.
او ادامه می‌دهد: «در محورهای روان، ابتلای فرد به آسیب‌هایی مانند پارانویا، اختلال دوقطبی، اسکیزوفرنی و روان‌پریشی بسیار محتمل است. همچنین مصرف بدون نسخه باعث از بین رفتن خودباوری و عزت‌نفس فرد در جامعه می‌شود که تأثیر زیادی بر ارتباطات در جامعه، خانواده، شغل و دوستان دارد و منجر به انزوا می‌شود. این اختلال‌ها در موارد قابل‌توجهی می‌تواند به مازوخیسم و سادیسم تبدیل شود و در نهایت نیز متأسفانه به خودکشی فرد ختم شود. از لحاظ جسمانی نیز این داروها باعث ایجاد مشکلاتی در سوءتغذیه، پیرمغزی، مشکلات شدید جنسی، تضعیف عملکرد ایمنی بدن و آسیب‌های جبران‌ناپذیر در کبد، قلب و… می‌شوند.»
در شرایطی که این موارد در هر کجا قابل مشاهده‌اند، ذهن به این سو می‌رود که نحوه دستیابی افراد به این داروها چگونه است؟
ابوطالبی، روان‌شناس در مورد جلوگیری از نحوه دستیابی نوجوانان به داروهای اعصاب توضیح می‌دهد:« امیدوارم یا دستگاه‌های نظارتی جدیت بیشتری بر نحوه فروش داروها اعمال کنند. همچنین از خانواده‌ها، معلمان و استادان تقاضا دارم با ایجاد صمیمیت و صبوری میان خود و فرد، اجازه ایجاد فاصله را ندهند تا در نهایت فرد برای رفع نیازهایش، به اشتباه به سوی مصرف خودسرانه این داروها برود.»
نظر شما