همهچیز درباره تیم مذاکرهکننده ایران/ از یک استراتژیست آرام تا معمار تعامل
ایران دور اول مذاکرات میانجیگریشده عمان با ایالات متحده را «سازنده» توصیف کرده و انتظار میرود دور بعدی این گفتگوها با محوریت وزیر خارجه عباس عراقچی و گروهی از دیپلماتها شامل مجید تختروانچی و دیگر کارشناسان پرونده هستهای برگزار شود تا استراتژی مذاکرهای تهران شکل بگیرد.
به گزارش المانیتور، انتخاب هیئت ایرانی نشاندهنده رویکردی هدفمند است. این تیم ترکیبی از حافظه نهادی، تخصص فنی و ظرفیت پیامرسانی سیاسی را در کنار آگاهی دقیق از اهمیت مذاکرات در داخل و خارج از کشور ارائه میدهد. برخلاف هیئتهای بزرگ در مذاکرات چندجانبه، تیم کنونی ایران نسبتا کوچک و فشرده است؛ تصمیمی آگاهانه که نشاندهنده ترجیح تهران برای دیپلماسی کنترلشده و منضبط است.
هر عضو نقش مشخصی دارد: عراقچی بهعنوان استراتژیست ارشد و مذاکرهکننده اصلی، تختروانچی بهعنوان معمار ارشد دیپلماسی، بقایی مدیریت روایت و کارشناسان اقتصادی مانند قنبری امور اجرایی و پیچیدگیهای فرآیندی را بر عهده دارند. ترکیب تیم ایران نشان میدهد تهران آماده روندی گامبهگام و بلندمدت است، نه دستاورد سریع و ناگهانی.
عباس عراقچی: معمار تعامل تاکتیکی
در مرکز تلاش دیپلماتیک ایران، وزیر خارجه عباس عراقچی قرار دارد، مذاکرهکنندهای باتجربه که بهعنوان یکی از استراتژیستهای اصلی رویکرد کنونی تهران شناخته میشود. عراقچی، دیپلماتی حرفهای و معاون پیشین وزارت خارجه، نقش برجستهای در مذاکرات هستهای گذشته داشته، از جمله مذاکرات طولانی که به توافق هستهای ۲۰۱۵، یعنی برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) منجر شد.
تسلط عراقچی بر سبکهای مذاکره غربی، شهرتش در پیامرسانی منضبط و ارتباط نزدیک با سپاه پاسداران، او را به یکی از معتبرترین دیپلماتها در چشم ایرانیان کرده است.
عراقچی مسیر دیپلماتیک خود را از سفارت ایران در فنلاند و سپس ژاپن آغاز کرد و بعدها سخنگوی وزارت خارجه شد. او در دوران اوج تنش هستهای با غرب، نقش مهمی ایفا کرد و بهعنوان معاون وزارت خارجه در امور حقوقی و بینالمللی، مستقیماً در ساختار اصلی مذاکرات حضور داشت و به شکلدهی مواضع فنی و حقوقی ایران کمک کرد.
رویکرد عراقچی بر خطوط قرمز ایران مانند لغو تحریمها، حق غنیسازی و تضمین عدم خروج آینده متمرکز است، اما در لحن غیرمواجههای ارائه میشود. او پس از دور اول مذاکرات عمان، با احتیاط خوشبینی خود را ابراز کرد و گفت که گفتگوها سازنده بوده، هرچند اختلافات هنوز باقی است.
عراقچی، برخلاف شخصیتهای ایدئولوژیکتر در صحنه سیاسی ایران، یک محافظهکار عملگرا محسوب میشود که اهداف راهبردی نظام را بر سیاست جناحی ترجیح میدهد. نقش او فراتر از مذاکره فنی است و بهعنوان پل بین رهبری سیاسی، بوروکراسی وزارت خارجه و نهادهای امنیتی عمل میکند تا اجماع داخلی پشت مسیر دیپلماتیک حفظ شود.
مجید تختروانچی: استراتژیست آرام
همراه عراقچی، مجید تختروانچی، معاون وزیر خارجه و دیپلماتی با سابقه، نقش مهمی دارد. تختروانچی، با رفتاری آرام و رویکردی روشمند، سالها تجربه مذاکرات چندجانبه و درک دقیق از سیاست غربی دارد. او از دورهای اولیه تعامل هستهای ایران با قدرتهای جهانی در دهه ۲۰۰۰ حضور داشته و پیش از این سفیر ایران در سازمان ملل بوده است.
تختروانچی تخصص حقوق بینالملل دارد و در پسزمینه مذاکرات، در نگارش پیشنویسها، اصلاح متون و شکلدهی استدلالهای حقوقی ایران نقش کلیدی ایفا میکند. او کمتر در معرض دید عمومی است اما در اتاقهای مذاکره تأثیرگذار است و بهویژه در بحث مکانیزمهای راستیآزمایی شناختهشده محسوب میشود.
اسماعیل بقایی: مدیر روایت
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، نقش متفاوتی دارد: او روایت مذاکرات را شکل میدهد و بهعنوان چهره عمومی کمپین دیپلماتیک ایران عمل میکند. بقایی با لحن محتاط و منضبط، پیشرفتها را برای مخاطبان داخلی و بینالمللی تبیین میکند و همواره بر منافع اقتصادی ملموس و ضرورت اعتماد تأکید دارد.
حمید قنبری: ذهن اقتصادی
حمید قنبری، معاون وزیر خارجه در امور دیپلماسی اقتصادی، مسئول تبدیل مفاهیم سیاسی به چارچوبهای عملی، بهویژه در زمینه مکانیسمهای لغو تحریم و ترتیبات اجرایی، است. او در جزئیات فنی مذاکرات هستهای نقش دارد و تمرکز او بر بخشهای اجرایی و اقتصادی مذاکرات است.
حرکت روی طناب باریک
ایران با احتیاط پیش میرود و بدون ارائه امتیازات عمده، دیپلماسی را آزمون میکند و همزمان اهرم فشار خود را حفظ میکند. اولویتها شامل لغو تحریمها، حفاظت از زیرساخت غنیسازی هستهای و دریافت تضمینهای معتبر علیه بازگشت احتمالی تحریمهاست.
این مسیر دیپلماتیک در لحظهای حساس شکل گرفته است: تنشهای منطقهای، فشار اقتصادی، نارضایتی داخلی و رقابتهای ژئوپلیتیک همگی بر فضای مذاکرات تأثیر میگذارند. برای جمهوری اسلامی، تیم مذاکرهکننده نه تنها مسئولیت فنی بلکه وزن سیاسی نیز دارد؛ موفقیت میتواند فشارها را کاهش دهد و وضعیت را تثبیت کند، و شکست ممکن است به تشدید درگیری و تسریع تغییرات سیاسی منجر شود.
نظر شما