پیشبینی جنجالی ایلان ماسک؛ جهان در انتظار انقلاب بزرگ
ایلان ماسک، مدیرعامل شرکت تسلا، در تازهترین اظهارنظر خود چشماندازی انقلابی از آینده ای نه چندان دور را ترسیم کرده است.
ایلان ماسک، چشماندازی انقلابی از آینده پزشکی ترسیم کرده است و مدعی شده که ربات انساننمای ظرف سه سال آینده نه تنها از بهترین جراحان جهان ماهرتر خواهد شد، بلکه تعداد عملهای موفقیتآمیز آن از مجموع جراحیهای انجامشده توسط تمام پزشکان جهان پیشی میگیرد.
اظهارات ایلان ماسک در آغازین روزها سال جدید مسیحی، واکنشهای گستردهای را در محافل پزشکی و فناوری برانگیخته است. ماسک در ایک مصاحبه با تأکید بر قابلیتهای "فوقانسانی" رباتهای تولیدی شرکتش، تصویری از آینده ارائه داده که در آن دسترسی به مراقبتهای پزشکی پیشرفته به "نزدیک صفر" کاهش مییابد.
دقتی فراتر از توان انسان
بر اساس ادعای ماسک، رباتهای Optimus با بهرهمندی از دقت فوقانسانی، توانایی کار بدون خستگی و عدم خطای انسانی، میتوانند انقلابی در عرصه جراحی ایجاد کنند. او تأکید کرده که این رباتها با دسترسی لحظهای به کل دانش پزشکی جهان، قادر به انجام جراحیهایی با کیفیت بسیار بالاتر از جراحان انسانی خواهند بود.
مدیرعامل تسلا پیشبینی کرده تا سال ۲۰۳۰، تعداد رباتهای جراح از تعداد کل جراحان انسانی در سراسر جهان فراتر رود. او این تحول را بخشی از پدیدهای با عنوان "فراوانی پایدار" میداند که هوش مصنوعی و رباتیک برای بشر به ارمغان خواهند آورد.
پایان عصر پزشکی سنتی؟
جنجالیترین بخش اظهارات ماسک جایی است که او تحصیل در رشته پزشکی را تا حدی "بیمعنی" توصیف میکند. به باور او، رباتها جایگزین بخش عمده کار عملی پزشکان و جراحان خواهند شد و در آینده همه افراد جهان به مراقبت پزشکی بهتر از آنچه اکنون روسای جمهور دریافت میکنند، دسترسی خواهند داشت.
فاصله عمیق با واقعیتهای فنی
با وجود این پیشبینیهای جسورانه، واقعیتهای فنی کنونی تصویری کاملاً متفاوت ارائه میدهند. این ربات همچنان در مراحل اولیه توسعه به سر میبرد و تواناییهای آن محدود به کارهای سادهای مانند راه رفتن، جابهجایی اشیا و انجام برخی وظایف کارخانهای است. دستیابی به قابلیت جراحی پیچیده نیازمند پیشرفتهای عظیم در حوزه حسگرها، مهارت حرکتی انگشتان، هوش مصنوعی بلادرنگ و مهمتر از همه، تأییدیههای ایمنی بسیار سختگیرانه از نهادهایی مانند سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) است.
واکنش تند متخصصان
اکثر جراحان و متخصصان رباتیک، از جمله نوروسرجنها و روسای انجمنهای معتبر پزشکی، این زمانبندی سهساله را "بیش از حد خوشبینانه" و غیرواقعی توصیف کردهاند. آنها معتقدند رباتها میتوانند جراحی را بهبود بخشند و به کمک پزشکان بیایند، اما جایگزینی کامل جراح انسانی، به ویژه در تصمیمگیریهای پیچیده، قضاوت اخلاقی و مدیریت عوارض ناگهانی، احتمالاً دههها طول خواهد کشید.
وضعیت ایران در رقابت رباتیک پزشکی
در ایران نیز تحولات رباتیک پزشکی با سرعت نسبتاً خوبی در حال پیگیری است، اما فاصله عمیقی با ادعاهای ایلان ماسک دارد. پیشرفتهترین پروژه بومی کشور، ربات جراحی "سینا" است که توسط شرکت نوآوران رباتیک و پزشکی سینا وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تهران توسعه یافته است.
این ربات که قابلیت جراحی از راه دور را دارد، از سال ۱۴۰۴ وارد مطالعات بالینی انسانی شده و تاکنون حداقل هشت عمل موفق در زمینه برداشتن کیسه صفرا را ثبت کرده است. نکته قابل توجه اینکه نمونههایی از این ربات به اندونزی صادر شده و در شهرهای مدان و ماکاسار در مرحله آموزشی قرار گرفتهاند که این امر اولین صادرات ربات جراحی پیشرفته ایرانی به شمار میرود.
با این حال، سیستم پیشرفته da Vinci که استاندارد جهانی جراحی رباتیک محسوب میشود، به دلیل تحریمها، هزینه بالای خرید (حدود دو میلیون دلار) و محدودیتهای واردات، در ایران در دسترس نیست.
چشمانداز دستیابی به جراحی خودکار در ایران
کارشناسان معتقدند رسیدن به سطح جراحی کاملاً خودکار با هوش مصنوعی قوی در ایران، بسته به شرایط مختلف، چشماندازی بلندمدت خواهد داشت. در خوشبینانهترین حالت و با فرض رفع تحریمها و سرمایهگذاری سنگین، رسیدن به جراحی نیمهخودکار پیشرفته میتواند ۱۰ تا ۱۸ سال طول بکشد. اما در سناریوی واقعبینانهتر با توجه به شرایط فعلی تحریم، بودجه محدود و تأخیر در تأییدیههای بینالمللی، استفاده گسترده از رباتهای کاملاً خودمختار در بیمارستانهای ایران به ۲۰ تا ۴۰ سال زمان نیاز دارد.
آیا پزشکی واقعاً بیمعنی خواهد شد؟
اکثر متخصصان پزشکی بر این باورند که حتی با پیشرفت چشمگیر رباتها، نقش پزشکان به طور کامل حذف نخواهد شد. تشخیصهای پیچیده، مدیریت عوارض غیرمنتظره، تصمیمگیریهای اخلاقی، ارتباط انسانی با بیمار و جراحیهای اورژانسی پیچیده همچنان به حضور پزشک متخصص نیاز دارند. آنچه بیشتر محتمل به نظر میرسد، تغییر نقش پزشکان به سمت نظارت، برنامهریزی، تفسیر نتایج هوش مصنوعی، پژوهش و آموزش است.
تبلیغات یا واقعیت؟
بسیاری از ناظران، اظهارات ایلان ماسک را در چارچوب سابقه او در ارائه زمانبندیهای بسیار خوشبینانه ارزیابی میکنند. مشابه پیشبینیهای او در مورد دستیابی به خودرانی کامل که سالها با تأخیر مواجه بوده، برخی از کارشناسان معتقدند هدف اصلی این اظهارات، افزایش ارزش سهام تسلا، جذب سرمایه و ایجاد هیجان عمومی برای رباتیک این شرکت است
در حالی که انقلاب رباتیک در پزشکی بدون شک در حال وقوع است، اکثر متخصصان بر این باورند که این تحول بزرگ، تدریجی و نه ناگهانی در سه سال آینده رخ خواهد داد. جراحان و نهادهای رگولاتوری بینالمللی بر این نکته تأکید دارند که ایمنی بیماران و پیچیدگیهای تصمیمگیری پزشکی، اجازه چنین جهش سریعی را نخواهد داد.
نظر شما