نتیجه گفتگوهای ایران و آمریکا چه خواهد شد؟

توافق آتش بس دو هفته ای میان ایران و آمریکا به تصویب دو طرف رسید و حالا همه منتظر نتیجه مذاکرات اسلام آباد هستند. در این توافق موقت، دو مجموعه شروط 10 بندی (از جانب ایران) و 15 بندی (از جانب آمریکا) ارائه شده است. ترامپ اعلام کرد که با شروط 10 بندی ایران برای آغاز مذاکرات موافق است و حالا باید دو طرف روی جزئیات به توافق برسند.

اما شواهد گویای این است که مساله به این سادگی ها هم نیست. شروط 10 بندی ایران سبب واکنش های متفاوتی در محافل سیاسی داخلی و خارجی شده است. این شروط در ترجمه انگلیسی اش که عباس عراقچی منتشر کرد و در نمونه فارسی اش که شورای عالی امنیت ملی اعلام نمود تفاوت هایی داشت. در برخی نمونه های آن (به خصوص ورژن فارسی) بحث خروج آمریکایی ها از منطقه آمده اما در ورژن انگلیسی خبری از چنین شرطی نیست. همچنین، لحن ورژن فارسی تندتر از لحن نمونه انگلیسی است.

اما تنها نقطه ابهام مربوط به این دو نمونه نمی شود. گروهی معتقدند اصل این شروط نیز قابل مناقشه است.

بسیاری از خبرنگاران خارجی مبنای شروط ده گانه را بسیار دور از مبنای شروط پانزده گانه آمریکا می دانند. شروط مهم ده گانه به این شرح هستند:

1. تضمین توسط آمریکا برای عدم حمله مجدد به ایران

2. پایان یافتن جنگ و عدم اکتفا به آتش بس

3. پایان حملات اسرائیل به لبنان

4. رفع همه تحریم ها

5. بازگشایی تنگه هرمز توسط ایران

6. عوارض دو میلیون دلاری برای عبور هر کشتی از تنگه هرمز

7. پایان حملات به گروه های نیابتی ایران

8. اشتراک عوارض عبور از تنگه هرمز با عمان

9. اعمال قانون عبور و مرور از تنگه هرمز توسط ایران

10. ایران از عوارض تنگه هرمز برای بازسازی آسیب های ناشی از جنگ استفاده می کند.

شروط  ده گانه بالا بسیاری مبنایی و مهم هستند. این شروط را می توان به چند کلان شرط مهم تقسیم کرد:

الف. اداره تنگه هرمز به طور کامل به دست ایران می افتد.

ب. تحریم های ضد ایرانی کاملا برطرف می شوند.

ج. حملات به متحدان ایرانی و خود ایران برای همیشه متوقف می شوند.

ابهامات مهم در شروط ده‌گانه

با این حال، در این سه گروه از شروط ارائه شده توسط ایران برخی ابهامات وجود دارند. برای مثال، در مورد تنگه هرمز، هنوز موضع عمان به عنوان عامل مهم اداره کننده تنگه مشخص نیست. همچنین، ترامپ در یکی از پیام های اخیرش مدعی شده قرار است با ایران در اداره تنگه همکاری کند.

در مورد کلان شرط دوم یعنی رفع تحریم ها نیز ابهاماتی وجود دارد. طبق ادعای برخی رسانه های خارجی، ایران شرط کرده که تمام تحریم های داخلی و بین المللی آمریکا علیه ایران که از زمان ریاست جمهوری بوش پسر تاکنون اعمال یا تصویب شده، لغو شوند. این در حالی است که برخی، تحریم های لغو شده در آینده را مربوط به برجام و حدود آن می دانند.

در مورد حمله به ایران و متحدانش نیز ابهامات زیاد است. یکی از ابهامات مربوط به ارائه تضمین توسط آمریکا در مورد عدم حمله به ایران می شود. این تضمین از چه سنخی است و چه پشتوانه سیاسی و حقوقی ای دارد؟ ثانیا، در مورد جنگ با متحدان ایران، باید عاملی به نام رژیم صهیونیستی را نیز در نظر گرفت. آیا اسرائیل حاضر به ترک مخاصمه با حزب الله می شود؟ در همین لحظه، رژیم صهیونیستی بمباران شدیدی را علیه مردم لبنان و حزب الله آغاز کرده؛ بمباران و حملاتی که از آغاز جنگ تا کنون سابقه نداشته است. این در حالی است که ساعاتی پیش، آتش بس وارد مرحله اجرایی شده و طبق اعلام مقامات مختلف، اسرائیل نیز شامل این آتش بس می شود. همچنین، ترامپ اعلام کرده حزب الله جزء آتش بس با ایران نیست اما ایران اعلام کرده اگر حملات اسرائیل متوقف نشود، آتش بس را نقض خواهد کرد.

به جز این موارد، مسائلی در شروط ۱۵ گانه آمریکا نیز وجود دارد که مهم ترینش مربوط به توقف غنی‌سازی اورانیوم داخل ایران است. این در حالی است که ایران بارها گفته حاضر به پذیرش این شرط نیست.

با توجه به این وضعیت، احتمالا مذاکرات پیش رو در پاکستان پر از چالش باشد و آمریکا تلاش کند از شکاف ها و تعابیر دوپهلو و مبهم سوءاستفاده کند.