عامل تعیینکننده در محاصره دریایی ایران/ برگ برنده ایران چیست؟
در حالی که مذاکرات آتشبس میان ایالات متحده و ایران همچنان در بنبست قرار دارد، آمریکا تهدید کرده است که محاصره دریایی بنادر ایران را به صورت «نامحدود» حفظ کرده و تدابیر جدیدی را برای انزوای اقتصادی این کشور اعمال کند.
تهدید آمریکا به اعمال محاصره «نامحدود» علیه ایران؛ این وضعیت تا چه زمانی میتواند ادامه یابد؟
به گزارش الجزیره، پیت هگسث، وزیر دفاع آمریکا، ادعا کرده است که ایالات متحده میتواند محاصره ایران را «بهطور نامحدود» حفظ کند.
در حالی که مذاکرات آتشبس میان ایالات متحده و ایران همچنان در بنبست قرار دارد، آمریکا تهدید کرده است که محاصره دریایی بنادر ایران را به صورت «نامحدود» حفظ کرده و تدابیر جدیدی را برای انزوای اقتصادی این کشور اعمال کند.
با این حال، قانونگذاران آمریکایی این هفته در پی انتشار گزارشهایی مبنی بر شرایط وخیم در ناو سرفرماندهی «یواساس آبراهام لینکلن» از جمله گزارشهایی درباره تلاش ملوانان برای پریدن به داخل دریا نسبت به این وضعیت هشدار دادند.
علاوه بر این، با وجود ادعاهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مبنی بر اینکه ایالات متحده «کنترل کامل» تنگه هرمز را در دست دارد همان آبراه حیاتی که ایران در اوایل ماه مارس و اندکی پس از آغاز جنگ آن را مسدود کرد تنها تعداد انگشتشماری کشتی توانستهاند در هفته جاری از آن عبور کنند.
سازمان مدیریت تنگه خلیج فارس ایران (PGSA) روز چهارشنبه در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «ادعاها و مطالب مکرر مقامات آمریکایی مبنی بر اینکه تنگه هرمز دیگر مسدود نیست، واقعیت را تغییر نمیدهد.»
این سازمان افزود: «تنگه هرمز همچنان مسدود است و تا زمانی که شروط ایران پذیرفته نشود، بازگشایی نخواهد شد.»
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، نیز اظهار داشت که ایالات متحده برای اعمال فشار بر ایران، تدابیر اقتصادی جدیدی را به کار خواهد گرفت.
بِسِنت روز پنجشنبه در مصاحبهای با شبکه «نیوزمکس» گفت: «منتظر اعلامیههای بیشتر در هفته آینده باشید، زیرا قصد داریم تدابیری را به اجرا بگذاریم که در تاریخِ اعمال انزوای اقتصادی علیه یک کشور، بیسابقه بوده است.»
او مدعی شد: «این اقدام ترکیبی خواهد بود از انزوای اقتصادی که جهان پیش از این هرگز به خود ندیده است، و همچنین تداوم محاصره تنگه هرمز که مانع از ورود یا خروج هرگونه محمولهای به بنادر ایران یا از آنها خواهد شد.»
در همین حال پرسشهایی پیرامون شرایط موجود در ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» مطرح شده است؛ ناو پرچمداری که مشغول انجام عملیات امنیت دریایی و محاصره در اطراف تنگه هرمز است.
گزارشهای دو نشریه نظامی آمریکایی، یعنی «نیوی تایمز» (Navy Times) و «استارزاند استرایپس» (Stars and Stripes)، به نقل از خانوادههای کارکنان نظامی مستقر در این ناو حاکی از آن است که آنان از افت سلامت روان و روحیه، و همچنین مواردی از افکار خودکشی رنج میبرند.
نشریه «نیوی تایمز» با همسر یکی از ملوانان به نام «آنابل لوما» گفتگو کرد؛ او اظهار داشت که همسرش در شرایطی که وی آن را «فرسودگی شغلی شدید» توصیف میکرد، تلاش کرده بود خود را به دریا بیندازد.
این گزارشها موجب طرح پرسشهای فوری از سوی قانونگذاران آمریکایی شده است.
«ریچارد بلومنتال»، سناتور دموکرات، در نامهای خطاب به «پیت هگسث»، وزیر دفاع، نوشت که این ناو هواپیمابر که نوامبر سال گذشته با بیش از ۵۰۰۰ ملوان و تفنگدار دریایی آمریکا از سندیگوی کالیفرنیا حرکت کرده بود اکنون «برای مدتی بیسابقه، نزدیک به هفت ماه، بهطور مداوم در دریا» به سر میبرد. این مدت از هرگونه اعزام قبلی ناوهای هواپیمابر آمریکا بدون توقف در بندر، طولانیتر است.
بلومنتال نسبت به گزارشهای مربوط به وخامت سلامت روان در ناو، و همچنین کمبود اقلام ضروری، آلودگی آب، افزایش حوادث ایمنی و حتی اختلال در خدمات پستی (که از طریق آن افراد مستقر در ناو بستههای حمایتی دریافت میکنند) هشدار داد.
بلومنتال نوشت: «این گزارشها نیازمند توجه فوری هستند، اما پرسش گستردهتری را نیز مطرح میکنند: آیا نیروی دریایی میتواند از عهده حفظ آهنگ عملیاتیِ مورد انتظار از ناوگان ناوهای هواپیمابر خود برآید؟ بهویژه آنکه دولت کنونی مکرراً نیروهای آمریکایی را درگیر مناقشاتی میکند که خود انتخاب کرده و برای تداوم آن عملیاتها، بهطور فزایندهای به ناوهای هواپیمابر متکی است.»
سناتورهای آمریکایی خواستار پاسخگویی هگسث هستند. «چاک شومر»، رهبر اقلیت سنا، خواستار برکناری هگسث از سمت خود به دلیل نحوه مدیریت این ناو هواپیمابر شد.
شومر در پستی در شبکه اجتماعی «ایکس» (توییتر سابق) نوشت: «زمانی که پیت هگسث نامزد این سمت شد، همه میدانستند که او کاملاً فاقد صلاحیت است. اکنون ملوانان شجاع ما به شکلی هولناک و غیرقابلتصور، تاوان آن را پس میدهند.»
او افزود: «پیت هگست باید فوراً اخراج شود.»
قانونگذاران کالیفرنیا به رهبری نماینده مایک لوین همچنین خواستار پاسخگویی هگست و هونگ کائو، سرپرست وزارت نیروی دریایی، در مورد وضعیت موجود در ناو هواپیمابر شدند.
در پستی در X، نماینده دموکرات کنگره، لوین، نامهای را که توسط چهار قانونگذار آمریکایی امضا شده بود، به اشتراک گذاشت و اظهار داشت که «برنامههای در دست اقدام برای کاهش فشار بر ناو یواساس لینکلن کافی نیست.»
در این نامه آمده است: «ما به اطلاعات شفاف و صادقانه از وزارت دفاع در مورد شکستهای عملیاتی که منجر به مشکلات در ناو یواساس لینکلن شده است، نیاز داریم تا اطمینان حاصل کنیم که این اتفاق دیگر هرگز رخ نخواهد داد.»
در این نامه همچنین آمده است: «چرا به شرایط غیربهداشتی فوراً رسیدگی نشد؟ چرا اعضای سرویس از حمایت کافی در مورد سلامت روان برخوردار نشدند؟ چرا نیروی دریایی این مشکلات را به موقع و اغلب با خانوادهها و مقامات دولتی مربوطه در میان نگذاشت؟» این سوال مطرح شد.
هگست گزارشهای مربوط به وخامت اوضاع در ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن را رد کرد و این گزارشها را «کاملاً تحریفشده» خواند.
پس از آنکه چندین رسانه، بهویژه رسانههای ایرانی، گزارش دادند که هفت پرسنل نیروی دریایی ایالات متحده در درگیری در ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن کشته و چندین نفر زخمی شدهاند، سوالات بیشتری مطرح شده است.
ایالات متحده این موضوع را قویاً تکذیب کرده است. فرماندهی مرکزی ایالات متحده (CENTCOM) روز جمعه در X پستی منتشر کرد که این ادعا، و همچنین ادعای ملوانانی که افکار خودکشی را ابراز کردهاند، نادرست است.
این بیانیه افزود: «ملوانان و تفنگداران دریایی گروه ضربت ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن پس از بیش از ۲۶۰ روز در دریا، همچنان مقاوم و مصمم هستند.»
«هیچ یک از پرسنل ناو هواپیمابر فوت نکردهاند و یک ملوان که در ۳ آگوست از عرشه به پایین سقوط کرد، به سرعت و با خیال راحت نجات یافت.»
دولت ترامپ مدعی است که برای کاهش فشار بر نیروهای دریایی خود در خلیج [فارس]، اقدام به چرخش و تعویض کشتیها خواهد کرد؛ در همین راستا، گزارشهایی در روز جمعه منتشر شد مبنی بر اینکه ناو هواپیمابر «یواساس جورج واشنگتن» که هماکنون در اقیانوس آرام حضور دارد، حرکت خود را به سمت خاورمیانه آغاز کرده است.
اما کارشناسان میگویند کشتیهای مستقر در خلیج [فارس]، مدتی بسیار طولانی و بدون وقفه در آنجا حضور داشتهاند.
هارلان اولمن، افسر ارشد بازنشسته نیروی دریایی و رئیس شرکت مشاوره راهبردی «گروه کیلوون» (The Killowen Group)، اظهار داشت که ناو «یواساس آبراهام لینکلن» با توجه به پیچیدگی و پیشرفته بودن ساختارش، نیازمند تعمیر و نگهداری معمول در بندر است.
اولمن به شبکه الجزیره گفت که کشتیها برای حفظ کارایی فناوریهای پیشرفته خود در دورههای طولانیمدت، نیازمند رسیدگی و خدمات فنی در خشکی هستند.
اولمن گفت: «کشتیها به تعمیر و نگهداری نیاز دارند، بهویژه کشتیهایی که بسیار پیچیده بوده و به سامانههای تسلیحاتی فوقپیشرفته مجهز هستند مانند ناوهای هواپیمابر با نیروی محرکه هستهای و سامانههای بسیار پیشرفته؛ چرا که برخی اقدامات مربوط به تعمیر و نگهداری را نمیتوان در حین حرکت و در دریا انجام داد.»
او خاطرنشان کرد: «کارهای زیادی هست که میتوان در دریا انجام داد، اما کارهای بسیار بیشتری وجود دارد که تنها در بندر قابل انجام است.»
وی اشاره کرد که مأموریتهای طولانیمدت نظیر حضور نهماهه ناو «یواساس آبراهام لینکلن» باعث «فرسایش آمادگی و توان عملیاتی کشتی میشود؛ چرا که هرچه کشتی مدت بیشتری در دریا بماند، امکان انجام تعمیرات و رسیدگیهای فنی لازم را از دست میدهد.»
او افزود که دولت ترامپ باید آمادگی نیروی دریایی را بر ملاحظات سیاسی مقدم بداند و گفت: «این یک مسئله ملی است، نه محلی؛ و دولت نباید موضعی تدافعی داشته باشد. بلکه باید بگوید: «بسیار خب، ما وضعیت را بررسی میکنیم و اگر مشکلاتی وجود داشته باشد، به آنها رسیدگی خواهیم کرد.» »
ترامپ پیشتر نشان داده است که ترجیح میدهد به جای توسل مجدد به اقدام نظامی، بر تحت فشار قرار دادن اقتصاد تهران تکیه کند؛ بهویژه در شرایطی که گزارشهایی مبنی بر کمبود احتمالی مهمات دفاعی آمریکا منتشر شده است (موضوعی که رئیسجمهور آمریکا آن را تکذیب کرده است).
ترامپ در مصاحبهای در تاریخ ۹ اوت با وبسایت خبری «اکسیوس» درباره رویکرد آمریکا در قبال مناقشه با ایران گفت: «ما داریم موضوع را کمسروصدا پیش میبریم.»
روز بعد، ترامپ با اشاره به تورم بالا و دشواری در پرداخت حقوق سربازان، مدعی شد که وضعیت مالی ایران «بسیار وخیم» است و این امر را ناشی از محاصره دریایی اعمالشده توسط آمریکا دانست.
محاصره آمریکا مهمترین منبع درآمد تهران، یعنی نفت خام، را تحت فشار شدید قرار داده است. طبق گزارشها، ایران از زمان آغاز این محاصره در ۱۳ آوریل که تهران آن را «اقدامی دزدسالارانه» (دزدی دریایی) خوانده است دستکم ۶ میلیارد دلار از درآمدهای نفتی خود را از دست داده است.
با این حال، کارشناسان معتقدند دلایل متعددی وجود دارد که نشان میدهد موقعیت ایران قویتر از آن چیزی است که آمریکا ادعا میکند.
علی واعظ، معاون مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در «گروه بینالمللی بحران»، گفت: «ایران میتواند با هدف قرار دادن تجهیزات دریایی آمریکا یا ترغیب حوثیها [در یمن] به تنگتر کردن حلقه محاصره بر سر راه صادرات انرژی منطقه، سطح تنش را بالا ببرد.»
او افزود: «محاسبه تهران این است که در هر رویارویی پرخطر و بازی «شجاعت» (یا بازی «بزدل») با واشنگتن، این آمریکا بوده که زودتر عقبنشینی کرده است؛ و دلیلی نمیبیند که باور کند این بار ماجرا متفاوت خواهد بود. »
ناظران خاطرنشان میکنند که از زمان آغاز تقابل آمریکا و اسرائیل با ایران، ترامپ بارها تهدید به اقدام نظامی علیه تهران کرده، اما در آخرین لحظه از تصمیم خود منصرف شده است.
علاوه بر این، کارشناسان میگویند که کنترل ایران بر تنگه هرمز، اهرم فشار بسیار مهمی محسوب میشود. ایران بارها اعلام کرده است تا زمانی که محاصره دریایی آمریکا پایان نیابد، تحریمها لغو نشوند و داراییهای مسدودشدهاش آزاد نگردند، این آبراه حیاتی را باز نخواهد کرد.
روز پنجشنبه، دریادار علی آزمایی، فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در اظهاراتی که توسط خبرگزاری تسنیم منتشر شد، گفت: «ما کنترل کامل و قاطعی بر تمامی تحرکات داریم. هیچ حرکتی در این تنگه از دید دلاورمردان نیروی دریایی سپاه پنهان نمیماند.»
مصطفی خوشچشم، استاد دانشگاه جامع علمی-کاربردی در تهران، اظهار داشت که ایران خود را درگیر جنگی اقتصادی و نه نظامی با ایالات متحده میبیند.
خوشچشم به الجزیره گفت: «ایران میداند که اگر بخواهد ایالات متحده را شکست دهد، این کار باید از طریق جنگ نامتقارن صورت گیرد و در این جنگ اقتصادی، تنگه هرمز از اهمیت حیاتی برخوردار است.»
این استاد دانشگاه افزود که ایران همچنین امیدوار است ایالات متحده صرفاً «به شکست خود اذعان کرده و منطقه را ترک کند.»
جنبه دیگر ماجرا، فشار اقتصادی است که ایران توانسته با انجام حملات علیه تجهیزات نظامی آمریکا در کشورهای همسایه و همچنین زیرساختها و تأسیسات انرژی آنها، بر این کشورها وارد کند.
مهران کامروا، استاد علوم سیاسی در دانشگاه جورجتاون قطر، این هفته به الجزیره گفت: «آنچه شاهد آن بودهایم این است که ایرانیها تلاش میکنند بر همسایگان منطقهای خود بهویژه کشورهایی مانند قطر، امارات متحده عربی، عربستان سعودی و کویت فشار اقتصادی وارد کنند تا آنها نیز به نوبه خود بر ایالات متحده فشار بیاورند که با ایران مذاکره کند.»
کامروا افزود که نسبت به اثربخشی فشار اقتصادی آمریکا بر ایران تردید دارد، بهویژه از آن رو که رهبران ایران تحت فشارهای سیاسی داخلی مشابهِ آنچه دولت ترامپ با آن روبروست، قرار ندارند.
نظر شما