دختر سیاه‌پوش کنار خودرو؛ تصویر متفاوت تبلیغاتی که خبرساز شد
تصاویر منتشرشده از یک تبلیغ خودرویی در فضای مجازی، به‌دلیل حضور زنی با پوشش و آرایش کاملاً تیره و استایلی نزدیک به سبک «گات»، مورد توجه کاربران قرار گرفته است.
این تبلیغ که در فضای تبلیغات خودرویی منتشر شده، بحث‌هایی درباره استفاده از سبک‌های متفاوت در تبلیغات و مرز میان خلاقیت، هنجارهای اجتماعی و چارچوب‌های قانونی به راه انداخته است.
استایل گات از کجا آمده است؟
سبک گات یا گاث صرفا یک شیوه لباس پوشیدن نیست و ریشه آن به یک خرده‌فرهنگ موسیقایی در بریتانیا بازمی‌گردد. این جریان در اواخر دهه ۱۹۷۰ و اوایل دهه ۱۹۸۰ و در پی شکل‌گیری موسیقی گوتیک راک به تدریج شکل گرفت.
پوشش‌های کاملا تیره، آرایش متفاوت، استفاده از عناصر ویکتوریایی و ظاهری متمایز از ویژگی‌های شناخته‌شده این سبک محسوب می‌شوند. با گذشت زمان، این خرده‌فرهنگ از محدوده موسیقی فراتر رفت و به حوزه‌هایی مانند مد، سینما و فضای مجازی نیز راه پیدا کرد.
وقتی گات وارد تبلیغات می‌شود
گسترش شبکه‌های اجتماعی باعث شده است سبک گات از یک خرده‌فرهنگ محدود به یک الگوی بصری قابل استفاده در تبلیغات و مد تبدیل شود. در بسیاری از کمپین‌های تبلیغاتی، استفاده از ظاهرهای غیرمتعارف راهی برای جلب نگاه مخاطب و ایجاد تمایز با تبلیغات معمول است.
در تبلیغ مورد بحث نیز به نظر می‌رسد استفاده از چنین تصویری در کنار خودرو، با هدف ایجاد یک تصویر متفاوت و به‌یادماندنی انجام شده است؛ رویکردی که تلاش می‌کند محصول را از یک کالای معمولی به نمادی از تفاوت و سبک زندگی تبدیل کند.
تبلیغ متفاوت یا عبور از مرزهای فرهنگی؟
با این حال، استفاده از چنین تصویری در فضای تبلیغاتی ایران نمی‌تواند جدا از شرایط فرهنگی و اجتماعی کشور بررسی شود. مخاطبان ایرانی ممکن است برداشت‌های متفاوتی از استایل گات داشته باشند و بسیاری نیز آن را نه به عنوان یک خرده‌فرهنگ تاریخی، بلکه صرفاً به عنوان نوعی پوشش و آرایش متفاوت ببینند.
از سوی دیگر، حضور زنان در تبلیغات در ایران همواره با بحث‌هایی درباره پوشش، عرف اجتماعی و قوانین مرتبط همراه بوده است. بنابراین تصویری که در یک بازار تبلیغاتی دیگر ممکن است صرفاً یک انتخاب هنری یا بصری تلقی شود، در ایران می‌تواند به موضوعی بحث‌برانگیز تبدیل شود.
هدف تبلیغات؛ جلب توجه به هر قیمت؟
علیرضا بی‌طرفان، کارشناس تبلیغات، در این زمینه تأکید دارد که یکی از مهم‌ترین اهداف تبلیغات، جلب توجه مخاطب است و این توجه الزاما همیشه از مسیر استفاده از عناصر مورد پسند همه افراد جامعه به دست نمی‌آید.
از این منظر، استفاده از عناصر متفاوت و حتی بحث‌برانگیز می‌تواند بخشی از استراتژی یک برند برای دیده شدن باشد. با این حال، تبلیغ‌کننده همچنان باید مخاطب و فضای فرهنگی جامعه هدف خود را بشناسد؛ چرا که فاصله میان «خلاقیت» و «ایجاد واکنش منفی» گاهی بسیار کوتاه است.
آیا هر تبلیغ جنجالی، غیرقانونی است؟
هفت صبح در این باره می‌نویسد؛ در کنار بحث‌های اجتماعی، جنبه حقوقی چنین تبلیغاتی نیز مورد توجه قرار گرفته است. عبدالصمد خرمشاهی، حقوقدان و وکیل دادگستری، تأکید کرده است که پرسش‌برانگیز یا نامتعارف بودن یک تبلیغ، به‌خودی‌خود به معنای مجرمانه بودن آن نیست.
از منظر حقوقی، برای جرم‌انگاری یک رفتار باید عنوان مشخص قانونی و مجازات مربوط به آن وجود داشته باشد. بنابراین نمی‌توان صرفاً بر اساس برداشت شخصی یا قضاوت عمومی، یک تبلیغ را جرم تلقی کرد و تشخیص مصداق نیز نیازمند بررسی دقیق شرایط و قوانین مربوط است.
تبلیغی که بیشتر از خودرو دیده شد
فارغ از قضاوت درباره درست یا نادرست بودن این شیوه تبلیغاتی، یک نکته روشن است: تصویر دختر سیاه‌پوش در کنار خودرو توانسته توجه مخاطبان را به خود جلب کند و تبلیغ را از یک آگهی معمولی به موضوعی قابل بحث در فضای مجازی تبدیل کند.
اکنون پرسش اصلی این است که آیا این میزان از دیده‌شدن، همان هدفی بوده که طراحان تبلیغ دنبال می‌کردند یا اینکه واکنش‌های اجتماعی و فرهنگی ایجادشده، در نهایت می‌تواند نتیجه‌ای متفاوت از انتظار سازندگان آن داشته باشد.
نظر شما