طاعون به ایران نزدیک شد؟ نگرانی‌ها درباره «مرگ سیاه» بالا گرفت
شیوع طاعون در روسیه، خاطرات تلخ دوران کرونا را زنده کرده و حساسیت‌ها درباره احتمال گسترش این بیماری و وضعیت آن در ایران را افزایش داده است.
در ایران اما این خبر از زاویه‌ای متفاوت اهمیت پیدا کرده است؛ چراکه کشور علاوه بر همجواری منطقه‌ای با روسیه، سابقه وجود کانون‌های طبیعی طاعون را نیز دارد و سال‌هاست مراکز تخصصی داخلی وضعیت این بیماری را رصد می‌کنند.
ماجرای روسیه چه بود؟
ماجرا با مرگ یک کارمند ۲۸ ساله در یکی از مراکز تحقیقاتی مرتبط با طاعون در ایرکوتسک آغاز شد. در ابتدا احتمال ابتلا به طاعون ریوی مطرح شد و همین احتمال، موجی از نگرانی را در روسیه و دیگر کشورها به راه انداخت. با این حال، مقام‌های روسیه اعلام کرده‌اند که تاکنون هیچ مورد تأییدشده‌ای از طاعون در میان افرادی که با این فرد در تماس بوده‌اند، مشاهده نشده است. آزمایش‌های انجام‌شده نیز نشانه‌ای از انتقال این بیماری به افراد مرتبط با او نشان نداده است.
سازمان جهانی بهداشت نیز اعلام کرده است که روسیه موردی از طاعون در شهر ایرکوتسک گزارش نکرده و خطر برای جمعیت عمومی پایین است.
ایران؛ از پایش آزمایشگاهی تا رصد حیات‌وحش
در ایران، واکنش به این خبر با اظهارات احسان مصطفوی، رئیس انستیتو پاستور ایران، آغاز شد. او با اشاره به سابقه موارد طاعون انسانی در برخی کشورهای منطقه، بر ضرورت پایش مستمر بیماری تأکید کرده است.
به گفته مصطفوی، انستیتو پاستور ایران از سال ۱۳۲۵ در زمینه پایش و تشخیص طاعون فعالیت دارد و پایگاه تحقیقاتی بیماری‌های نوپدید و بازپدید این مؤسسه در روستای اکنلو در شهرستان کبودرآهنگ همدان، یکی از مراکز مهم مطالعات میدانی طاعون در کشور است.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر روشن می‌شود که بدانیم طاعون صرفا یک بیماری انسانی نیست و بخشی از چرخه طبیعی آن می‌تواند در میان حیوانات و ناقلان بیماری ادامه داشته باشد.
کانون‌های طبیعی طاعون در ایران
رئیس انستیتو پاستور ایران گفته است به دلیل وجود کانون‌های طبیعی بیماری در کشور، پایش مستمر به‌ویژه در مخازن احتمالی حیوانی و ناقلان بیماری ضروری است. در مطالعات ۱۵ سال اخیر این مؤسسه نیز گردش عامل بیماری در حیات‌وحش و حتی سگ‌های نگهبان گله در برخی مناطق کشور گزارش شده است.
این یافته به معنای شیوع طاعون میان مردم ایران نیست؛ بلکه نشان می‌دهد عامل بیماری می‌تواند در چرخه طبیعی حیات‌وحش حضور داشته باشد و همین موضوع ضرورت مراقبت دائمی را افزایش می‌دهد.
وزارت بهداشت: هنوز چیزی تأیید نشده است
قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، نیز درباره تحولات روسیه تأکید کرده است که نمی‌توان درباره موضوعی که هنوز به‌صورت رسمی تأیید نشده، اظهارنظر قطعی کرد. او در عین حال از رصد وضعیت توسط وزارت بهداشت خبر داده است.
این موضع نشان می‌دهد ایران در حال حاضر با یک وضعیت اضطراری ناشی از شیوع طاعون مواجه نیست، بلکه موضوع در چارچوب نظام مراقبت بیماری‌های واگیر دنبال می‌شود.
«مرگ سیاه» تکرار کرونا نیست
نگرانی عمومی درباره طاعون تا حد زیادی تحت تأثیر خاطره همه‌گیری کروناست؛ با این حال، کارشناسان تأکید دارند که نباید این دو بیماری را یکسان دانست. طاعون یک عفونت باکتریایی شناخته‌شده است و برخلاف کووید-۱۹، روش‌های تشخیص و درمان آن مشخص است و با آنتی‌بیوتیک قابل درمان است.
از همین رو، حتی اگر ابتلای فرد روس به طاعون تأیید شود، این موضوع به‌تنهایی به معنای آغاز یک پاندمی جدید نخواهد بود.
ایران فعلا در مرحله مراقبت است
آنچه در حال حاضر برای ایران اهمیت دارد، نه ایجاد هراس عمومی، بلکه حفظ آمادگی است. سابقه فعالیت انستیتو پاستور، وجود پایگاه تحقیقاتی اکنلو و پایش کانون‌های طبیعی بیماری، بخشی از زیرساخت‌هایی است که امکان شناسایی سریع موارد احتمالی را فراهم می‌کند.
در همین حال، آخرین گزارش‌ها از روسیه نیز از نبود موارد طاعون در میان افراد در تماس با کارمند جان‌باخته حکایت دارد.
بنابراین، «مرگ سیاه» فعلا بیش از آنکه نشانه آغاز یک بحران بهداشتی جدید در ایران باشد، یادآوری ضرورت مراقبت مستمر از بیماری‌ای است که اگرچه از خاطره تاریخی بشر پاک نشده، اما امروز برخلاف قرون گذشته، قابل تشخیص و درمان است.
نظر شما