آیا یمن به ویتنامِ عربستان سعودی تبدیل خواهد شد؟/ حوثیها تا کجا پیش میروند؟
حوثیها، بار دیگر با تشدید حملات خود به عربستان سعودی و پیشرویهای سریع علیه نیروهای رقیب در داخل یمن، معادلات منطقه را تغییر داده است.
به گزارش نیوزویک این گروه اکنون بر بابالمندب، یکی از مهمترین گذرگاههای تجارت جهانی انرژی، نفوذ گستردهای دارد؛ موضوعی که اهمیت آن در شرایط ادامه جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، دوچندان شده است.
انصارالله پیشتر نیز با حمله به کشتیها در دریای سرخ و آبهای اطراف آن نشان داده بود که توانایی ایجاد اختلال در کشتیرانی بینالمللی را دارد. بابالمندب مسیر ارتباطی دریای سرخ با خلیج عدن و دروازهای حیاتی به سوی کانال سوئز است. همزمانی این وضعیت با اختلال شدید در تردد نفتکشها در تنگه هرمز، میتواند فشار بیشتری بر بازار جهانی انرژی وارد کند.
این شرایط برای عربستان نیز نگرانکننده است؛ بهویژه آنکه ریاض همزمان با حملهای منتسب به یکی دیگر از گروههای مقاومت در عراق مواجه شده که به خط لوله شرق به غرب این کشور آسیب زده است. در آمریکا نیز ادامه آشفتگی بازار نفت و گاز میتواند به افزایش قیمت سوخت برای مصرفکنندگان منجر شود.
مداخله زمینی چقدر است؟
آنچه وضعیت را پیچیدهتر میکند، احتمال مداخله نظامی گسترده برای کمک به دولت یمن است؛ دولتی که از حمایت بینالمللی برخوردار است اما در برابر پیشروی حوثیها روزبهروز آسیبپذیرتر شده است.
آنل شلاین، مقام سابق وزارت خارجه آمریکا و پژوهشگر مؤسسه کوئینسی، به نیوزویک گفت آمریکا و عربستان تمایلی ندارند نیروهای خود را بهصورت گسترده وارد جنگ زمینی کنند و ترجیح میدهند بر برتری هوایی تکیه کنند؛ روشی که به گفته او بارها در یمن و کشورهای دیگر برای کنترل سرزمین ناکافی بوده است.
او هشدار داد اگر عربستان آمریکا را متقاعد کند یک ائتلاف چندملیتی برای عملیات زمینی در یمن تشکیل دهد، احتمالا با شرایطی مشابه عراق و بهویژه افغانستان روبهرو خواهد شد؛ جایی که زمین برای فعالیت شورشیان مناسب است و در نهایت نیروهای خارجی ناچار به ترک کشور میشوند.
تجربه ویتنام و افغانستان
این نخستین بار نیست که یک قدرت خارجی در تلاش برای تحقق اهداف خود در یمن با شکست یا بنبست مواجه میشود. عربستان در سال ۲۰۱۵ و پس از تصرف صنعا توسط حوثیها، ائتلافی نظامی برای مداخله در یمن تشکیل داد. این عملیات به نیروهای دولت امکان داد در جنوب سازماندهی مجدد شوند، اما نتوانست حوثیها را از مناطقی که حدود یکسوم خاک یمن و نزدیک به ۸۰ درصد جمعیت کشور را دربر میگرفت، بیرون براند.
آتشبس مورد حمایت سازمان ملل در آوریل ۲۰۲۲ تا حد زیادی خطوط نبرد را منجمد کرد؛ اما درگیریهای جدید پس از حمله هوایی عربستان به فرودگاه صنعا در ژوئیه آغاز شد و در پی آن، حوثیها حملات متقابلی انجام دادند و در امتداد ساحل غربی بهسرعت پیشروی کردند.
یمن پیش از این نیز شاهد دخالت نظامی قدرتهای خارجی بوده است. مصر در دهه ۱۹۶۰ و در دوران جمال عبدالناصر، نیروهایی را برای حمایت از جمهوریخواهان در جنگ داخلی یمن اعزام کرد. بیش از ۱۰ هزار سرباز مصری بین سالهای ۱۹۶۲ تا ۱۹۶۷ در شمال یمن کشته شدند. ناصر بعدها این جنگ را «ویتنام» خود توصیف کرد.
شلاین همچنین میان دولت مورد حمایت عربستان در یمن و دولت مورد حمایت آمریکا در ویتنام جنوبی مقایسهای مطرح کرده و سقوط دولت مورد حمایت آمریکا در افغانستان در سال ۲۰۲۱ را نمونه دیگری از محدودیت قدرت نظامی خارجی در برابر گروهی ریشهدار دانسته است.
معمای پیچیده عربستان
عربستان تاکنون عمدتا به حملات هوایی علیه مواضع حوثیها بسنده کرده و اقدامی هماهنگ برای بازپسگیری صنعا از سوی دولت یمن شکل نگرفته است.
در روزهای اخیر نیز گزارشهایی منتشر شده که دونالد ترامپ، درخواست محمد بن سلمان برای حمایت هوایی را رد کرده است. ترامپ در عین حال تأیید کرده که با ولیعهد سعودی گفتوگو داشته و مدعی شده دولت آمریکا با حوثیها نیز در تماس مستقیم است.
ترامپ گفت حوثیها تمایلی به درگیری با آمریکا ندارند و ترجیح میدهند واشنگتن در این مناقشه دخالت نکند. او همچنین مدعی شد بیشتر کشتیها در منطقه در حال عبور هستند و آمریکا «کنترل بسیار قدرتمندی» بر تنگه هرمز دارد؛ ادعایی که با توجه به کاهش شدید تردد نفتکشها در این آبراه به شوخی میماند.
اگر انصارالله تصمیم بگیرد بابالمندب را بهطور کامل مسدود کند، پیامدهای آن برای تجارت جهانی بسیار گستردهتر خواهد شد و اقتصاد عربستان نیز، بهویژه برنامه توسعه «چشمانداز ۲۰۳۰»، با فشار بیشتری مواجه میشود.
سلمان الانصاری، تحلیلگر سعودی، معتقد است دولت یمن با حمایت عربستان ممکن است خود را ناچار به آغاز جنگی گسترده علیه حوثیها ببیند. در مقابل، عبدالنصر المواعده، نویسنده یمنی، میگوید ریاض تمایلی به اعزام نیروی زمینی ندارد و احتمالا حمایت از نیروهای متحد یمنی در مناطقی مانند مأرب را افزایش خواهد داد.
او همچنین احتمال داده است آمریکا از طریق پشتیبانی هوایی، تبادل اطلاعات و استفاده از نیروهای ویژه به نیروهای مورد حمایت عربستان کمک کند.
با این حال، حوثیها نیز خود را برای رویارویی بزرگ آماده میدانند. یکی از منابع نزدیک به انصارالله به نیوزویک گفت توانمندیهای این گروه فراتر از مقایسه با جنگ ویتنام است و حوثیها برای مقابله با هرگونه تشدید تنش یا حمله زمینی آمادگی دارند.
اکنون محمد بن سلمان با معمایی دشوار روبهروست: عربستان از یک سو نمیخواهد وارد جنگی تمامعیار با حوثیها شود و از سوی دیگر نمیتواند گسترش نفوذ و حملات این گروه را نادیده بگیرد. تحولات سه ماه آینده میتواند مسیر آینده جنگ یمن و امنیت یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان را تعیین کند.
نظر شما