نابغه چینی پاسخ می دهد؛ آمریکا چه زمانی حمله می کند؟
هدف اصلی جنگ غیرمستقیم "بازدارندگی" است. حال، اگر این بازدارندگی از بین برود یا رقیب دیگر احساس ترس نداشته باشد و یا آنقدر منافعش برایش مهم باشد که حاضر باشد بر سر آن بجنگد، نبرد، مستقیم و خونین خواهد شد.
سان تزو، استراتژیست و متفکر نظامی شهیر چینی و نویسنده کتاب "هنر جنگ" می گوید: بهترین شکل هنر جنگ پیروزی بدون جنگیدن در یک نبرد مسلحانه است. مقصود سان تزو این است که یک فرمانده باید حتی الامکان از رویارویی مستقیم با دشمن بپرهیزد و با ایجاد ترس در وجود فرماندهان رقیب و پادشاهان از آنها امتیاز بگیرد.
سان تزو معتقد است آغاز جنگ فی ذاته بد است چرا که اولا سبب تلفات جانی و مالی و ... می شود و ثانیا، آغاز جنگ یعنی پایان بازدارندگی و پایان بازدارندگی یعنی شکست سیاست، استراتژی و امتیازگیری دیپلماتیک.
در واقع، سان تزو می گوید یک ارتش قدرتمند از طریق ایجاد ترس در وجود رقیب، او را شکست می دهد و شروع جنگ مسلحانه سبب می شود که ترس رقیب از ارتش خودی به حداقل برسد. در همین رابطه است که ژو یو، ژنرال و استراتژیست چینی در وصف سائوسائو، نخست وزیر هان و نابغه نظامی می گوید: او نیمی از پیروزی هایش را با ایجاد ترس در وجود رقبا به دست آورد. آنچه از آن باید ترسید، ترسی است که او در وجود دشمنانش انداخته است.
در واقع سائو سائو ترجیح می داد دشمن را پیش از جنگ مرعوب کرده و به تسلیم وادارد. او بعد از شکست یوآن شائو، فرمانده شهیر چینی، با کمتر دشمنی وارد جنگ مستقیم می شد و با ایجاد رعب در دل فرماندهان و ایجاد تفرقه میان آنان، دروازه ها را می گشود.
آموزه سیاسی سان تزو در دنیای جدید نیز کاربرد دارد. کافی است به وضع روسیه قبل و بعد از جنگ با اوکراین توجه کنیم. اگرچه اکنون روسیه در جنگ با اوکراین دست بالا را دارد اما پیش از جنگ، بیشتر تحلیلگران معتقد بودند که پوتین در طول دو هفته به کییف خواهد رسید و یا زلنسکی را به تسلیم واخواهد داشت. اما این اتفاق نیفتاد. طولانی شدن جنگ سبب کاهش اعتبار ذهنی قدرت نظامی روسیه شد و از اقتدار آن نزد تحلیلگران نظامی، سیاستمداران و مردم دنیا کاست
به نظر می رسد دونالد ترامپ نیز به آموزه مهم سان تزو توجه دارد. او تلاش دارد بدون حمله و صرفا با نشان دادن چنگ و دندان و البته ایجاد رعب در دل ایرانیان، آنها را به تسلیم یا دادن امتیاز وادارد. به همین دلیل، ترجیح می دهد آغاز جنگ را حتی الامکان به تعویق بیندازد.
آمریکا چه زمانی آغازگر جنگ خواهد بود؟
با این حال، استراتژی سان تزو همیشه جواب نمی دهد. خود او بارها در کتاب هنر جنگ گفته که گاهی آغاز نبرد دست فرمانده نیست و جنگ اجتناب ناپذیر است. اما چه امری سبب می شود جنگ از حالت لفظی و ذهنی به وضعیت عینی و مسلحانه و مستقیم دربیاید؟
آنطور که بیان شد، هدف اصلی جنگ غیرمستقیم "بازدارندگی" است. حال، اگر این بازدارندگی از بین برود یا رقیب دیگر احساس ترس نداشته باشد و یا آنقدر منافعش برایش مهم باشد که حاضر باشد بر سر آن بجنگد، نبرد، مستقیم و خونین خواهد شد.
این قاعده ممکن است در مورد ایران و آمریکا نیز به وقوع بپیوندد. در صورت تحقق دو شرط یا امکان، جنگ مستقیم میان ایران و آمریکا اجتناب ناپذیر بوده و احتمالا ترامپ وارد فاز نظامی و جنگ مستقیم شود.
الف. آمریکا به این نتیجه برسد که با تهدید نمی تواند از ایران امتیاز بگیرد و جو یا فضای ذهنی جنگ دیگر کارساز نیست.
ب. ایران دست از منافعش نکشد و به هیچ وجه حاضر نباشد در مرحله پیشاجنگ روی برخی اصول و منافعش مذاکره کند.
اگر ترامپ به دوگزاره فوق باور پیدا کند احتمالا جنگ بزرگ آغاز خواهد شد.
نظر شما