ستون فقرات بازدارندگی ایران / چگونه برنامه بالستیک ایران معادلات منطقه را تغییر داد ؟
ایران یکی از گستردهترین و متنوعترین زرادخانههای موشکهای بالستیک زمینبهزمین را در اختیار دارد؛ زرادخانهای که ستون فقرات راهبرد دفاعی و بازدارندگی این کشور را تشکیل میدهد.
این تسلیحات که توانایی هدف قرار دادن اهدافی فراتر از مرزهای ایران را دارند، طی دههها نهتنها دکترین دفاعی تهران، بلکه معادلات امنیت منطقهای و تعاملات دیپلماتیک آن را نیز شکل دادهاند.
چرا موشکهای بالستیک اهمیت دارند؟
شبکه خبری فاکس نیوز در این رابطه نوشته است برنامه موشکی بالستیک ایران همواره کارکردی دوگانه، نمادین و راهبردی، داشته است. مقامات ایران این سامانهها را ابزاری حیاتی برای دفاع ملی در برابر تهدیدهای ادراکشده از سوی دشمنان میدانند. برخلاف نیروی هوایی یا دریایی، موشکهای بالستیک را میتوان بهسرعت مستقر کرد، از پرتابگرهای متحرک شلیک نمود و پس از پراکندگی در پایگاههای مستحکم و پنهان، بهسختی پیش از شلیک منهدم ساخت.
خلاصه این گزارش را در ویدئوی زیر ببینید:
ایران بهطور رسمی اعلام کرده که برای برد موشکهای خود سقفی در حدود ۲ هزار کیلومتر در نظر گرفته است؛ محدودهای که به گفته مقامات این کشور برای بازدارندگی منطقهای کافی است و نیازی به عبور از آن و تحریک قدرتهای فرامنطقهای وجود ندارد. این برد بخش عمدهای از خاورمیانه را پوشش میدهد.
همچنین ایران شبکهای از پایگاههای زیرزمینی موسوم به «شهرهای موشکی» ایجاد کرده است؛ تأسیساتی که امکان نگهداری، جابهجایی و شلیک موشکها از پناهگاههای مستحکم را فراهم میکنند و بقاپذیری این توانمندیها را در صورت وقوع جنگ افزایش میدهند.
دستهبندیها و انواع کلیدی
موشکهای بالستیک زمینبهزمین ایران عمدتا در دو دسته موشکهای کوتاهبرد (SRBM) و میانبرد (MRBM) قرار میگیرند.
موشکهای تاکتیکی کوتاهبرد
فتاح 110
موشکی سوخت جامد و جادهپایه با بردی در حدود ۳۰۰ کیلومتر و کلاهک انفجاری تا ۵۰۰ کیلوگرم. گونههای مختلف این موشک، از جمله فتح مبین، با بهبود در سامانههای هدایت و دقت، طی سالها ارتقا یافتهاند. این موشکها برای نبردهای تاکتیکی و حملات نقطهای طراحی شدهاند و تحرک بالای آنها شناسایی و انهدام پیشدستانه را دشوار میکند.
موشکهای بالستیک میانبرد
شهاب 3
یکی از قدیمیترین ستونهای زرادخانه موشکی ایران با بردی میان ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ کیلومتر. این موشک با پیشران مایع قادر به حمل کلاهکهای سنگین بوده و اهداف راهبردی در سراسر منطقه را پوشش میدهد.
قدر110
نسخه تکاملیافته شهاب ۳ با بردی نزدیک به ۲۰۰۰ کیلومتر که از فناوری پیشران ترکیبی و سامانه هدایت بهبودیافته برخوردار است و دقت و آمادگی عملیاتی بیشتری دارد.
خیبرشکن
موشکی جدیدتر با سوخت جامد، بردی در حدود ۱۴۵۰ کیلومتر و کلاهک مانورپذیر که برای عبور از سامانههای پدافند موشکی طراحی شده است.
علاوه بر اینها، ایران سامانههایی مانند سجیل، عماد و خرمشهر را نیز در اختیار دارد که برخی برآوردهای غیررسمی برد آنها را نزدیک یا حتی فراتر از سقف اعلامی ۲۰۰۰ کیلومتر میدانند.
سجیل
سجیل یک موشک دو مرحلهای با سوخت جامد است، که مزایای قابل توجهی نسبت به موشکهای قدیمی با سوخت مایع دارد. سوخت جامد امکان آمادهسازی سریع و پرتاب فوری را فراهم میکند و نگهداری آن نیز نسبتا آسان است. این ویژگیها باعث میشود که موشک در شرایط عملیاتی و رزمی، گزینهای قابل اعتماد و سریع برای نیروهای دفاعی باشد.
از نظر مشخصات فنی، موشک سجیل دارای بردی حدود ۲ هزار کیلومتر است و میتواند اهدافی در گستره وسیعی از خاورمیانه را پوشش دهد. سرعت بالای آن، در محدوده مافوق صوت، امکان رسیدن سریع به هدف و دشواری رهگیری توسط سامانههای ضد موشکی دشمن را افزایش میدهد. دقت سجیل در هدفگیری نیز بهبود یافته و این موشک قادر است اهداف ثابت را با کمترین خطا مورد اصابت قرار دهد.
موشک سجیل برای اولین بار در اوایل دهه ۲۰۱۰ معرفی شد و در طول سالها، با پیشرفت فناوری و تحقیقات داخلی، توانمندیهای آن ارتقا یافته است. کارشناسان نظامی، سجیل را نمادی از خودکفایی ایران در حوزه موشکی میدانند؛ موشکی که نه تنها توان عملیاتی بالایی دارد، بلکه از نظر استراتژیک و روانی، پیامی روشن برای رقبای منطقهای و فرامنطقهای ارسال میکند.
عماد
موشک عماد بهعنوان یکی از پیشرفتهترین موشکهای بالستیک ایران، جایگاه ویژهای در توان دفاعی کشور دارد و بیشتر به دلیل دقت بالای اصابت مورد توجه کارشناسان نظامی قرار گرفته است. این موشک زمینبهزمین با بردی در حدود ۱۷۰۰ کیلومتر، برای هدفگیری دقیق اهداف راهبردی طراحی شده و نقش مهمی در تقویت بازدارندگی دفاعی ایران ایفا میکند.
ویژگی برجسته موشک عماد، برخورداری از سامانه هدایتپذیر در مرحله نهایی پرواز است؛ قابلیتی که امکان اصلاح مسیر در لحظات پایانی را فراهم میکند و باعث افزایش دقت نسبت به موشکهای بالستیک نسلهای پیشین میشود. به همین دلیل، عماد بهعنوان نخستین موشک بالستیک دوربرد ایران با قابلیت هدایت دقیق معرفی شده است.
موشک عماد از سوخت مایع استفاده میکند و قادر است کلاهک متعارف را با دقت بالا به هدف برساند. دقت اصابت این موشک، آن را به ابزاری مؤثر برای هدفگیری نقاط حساس و ثابت تبدیل کرده و جایگاه آن را در معادلات دفاعی منطقهای پررنگتر ساخته است.
رونمایی از موشک عماد در میانه دهه ۱۳۹۰، بازتاب گستردهای در رسانههای داخلی و خارجی داشت و از سوی تحلیلگران بهعنوان نشانهای از پیشرفت فناوری موشکی ایران ارزیابی شد. این موشک نشان داد که تمرکز برنامه موشکی کشور تنها بر افزایش برد نیست، بلکه افزایش دقت و کارایی عملیاتی نیز در اولویت قرار دارد.
نظر شما