سرگیجه از دقت بالای حملات موشکی ایران/ آیا ایران از سامانه ناوبری «بیدو» چین استفاده میکند؟
در حالی که درگیریهای نظامی در خاورمیانه وارد مرحلهای پیچیدهتر شده، برخی کارشناسان نظامی و اطلاعاتی احتمال میدهند ایران برای افزایش دقت موشکها و پهپادهای خود از سامانه ناوبری ماهوارهای چین موسوم به «بیدو» استفاده کرده باشد.
به گزارش میدل ایست آی افزایش دقت حملات موشکی در درگیریهای اخیر باعث شده تحلیلگران نظامی درباره فناوری هدایت این تسلیحات پرسشهایی مطرح کنند. برخی کارشناسان میگویند عملکرد دقیقتر موشکها نسبت به گذشته ممکن است نشانهای از استفاده از سامانههای پیشرفته ناوبری ماهوارهای باشد؛ سامانههایی که میتوانند خطای سیستمهای هدایت سنتی را کاهش دهند.
سامانه بیدو چیست؟
سامانه BeiDou شبکه ناوبری ماهوارهای چین است که به تدریج طی دو دهه گذشته توسعه یافته و نسخه کامل آن در سال ۲۰۲۰ عملیاتی شد. این سیستم همانند GPS آمریکا با استفاده از شبکهای از ماهوارهها سیگنالهای زمانی ارسال میکند و گیرندهها با تحلیل این سیگنالها موقعیت جغرافیایی دقیق را محاسبه میکنند.
بیدو در حال حاضر دهها ماهواره در مدار زمین دارد و پوشش جهانی ارائه میدهد. دقت نسخه عمومی این سامانه معمولا بین پنج تا ده متر است، اما نسخههای پیشرفته و رمزگذاریشده که در اختیار کاربران دولتی و نظامی قرار میگیرد میتواند دقت بسیار بالاتری داشته باشد.
در کنار بیدو و GPS، چند سامانه ناوبری دیگر نیز در جهان فعال هستند؛ از جمله گلوناس روسیه و سامانهای متعلق به اتحادیه اروپا. رقابت میان این سیستمها بخشی از رقابت ژئوپولیتیکی قدرتهای بزرگ در حوزه فناوریهای فضایی محسوب میشود.
چرا این فناوری برای موشکها اهمیت دارد؟
بیشتر موشکهای بالستیک و کروز از سیستم ناوبری اینرسیایی استفاده میکنند. در این روش، حسگرها با اندازهگیری شتاب و حرکت، مسیر پرواز را محاسبه میکنند. با این حال این سیستم به مرور زمان دچار خطای تجمعی میشود و دقت آن کاهش مییابد.
اضافه شدن ناوبری ماهوارهای میتواند این خطا را اصلاح کند. موشک یا پهپاد در طول مسیر سیگنالهای ماهوارهای را دریافت کرده و موقعیت خود را با دقت بیشتری تنظیم میکند. به همین دلیل ترکیب ناوبری اینرسیایی با سامانههای ماهوارهای یکی از رایجترین روشها برای افزایش دقت تسلیحات مدرن به شمار میرود.
برخی تحلیلگران معتقدند اگر ایران به نسخههای پیشرفته بیدو دسترسی داشته باشد، این فناوری میتواند به طور قابل توجهی دقت حملات موشکی یا پهپادی را افزایش دهد و توانایی هدفگیری دقیقتر را فراهم کند.
همکاریهای احتمالی میان تهران و پکن
مقامهای رسمی ایران تاکنون استفاده نظامی از سامانه بیدو را تأیید نکردهاند، اما گزارشهای مختلف نشان میدهد تهران سالهاست به دنبال توسعه همکاریهای فضایی و فناوری با چین است. از میانه دهه ۲۰۱۰ نیز گزارشهایی درباره توافقهای احتمالی برای استفاده از این سامانه در زیرساختهای ناوبری ایران منتشر شده بود.
برخی پژوهشگران معتقدند همکاریهای راهبردی میان ایران و چین پس از امضای توافق مشارکت بلندمدت دو کشور در سال ۲۰۲۱ میتواند زمینه دسترسی بیشتر تهران به فناوریهای پیشرفته را فراهم کرده باشد.
پیامدهای راهبردی
اگر استفاده ایران از سامانه بیدو تأیید شود، این موضوع میتواند پیامدهای مهمی برای توازن فناوری نظامی در خاورمیانه داشته باشد. دسترسی به ناوبری ماهوارهای دقیقتر نه تنها دقت موشکها را افزایش میدهد، بلکه میتواند توان عملیاتی پهپادها و سایر سامانههای هدایتشونده را نیز ارتقا دهد.
در سطحی گستردهتر، چنین تحولی نشاندهنده روندی بزرگتر در نظام بینالملل است؛ روندی که در آن کشورها به تدریج وابستگی خود به سامانههای غربی مانند GPS را کاهش داده و به شبکههای ناوبری جایگزین روی میآورند.
در نتیجه، رقابت میان قدرتهای بزرگ بر سر کنترل زیرساختهای فضایی و ناوبری ماهوارهای، به یکی از ابعاد مهم رقابت ژئوپولیتیکی در قرن بیستویکم تبدیل شده است؛ رقابتی که پیامدهای آن نه تنها در فضا، بلکه در میدانهای جنگ زمینی نیز دیده میشود.
نظر شما