مذاکرات روی خط باریک سرخ/ این ۴ مساله می توانند باعث جنگ مجدد ایران و آمریکا شوند

رابطه ایران و آمریکا به شدت پرتنش و پرفراز و نشیب شده است. اگرچه دو طرف اکنون ترک مخاصمه کرده و احتمالا برای بار دوم وارد مذاکره شوند، اما این مذاکرات و صلح، موقتی و شکننده است و هر لحظه ممکن است از بین برود.

مسائل مختلفی می توانند سبب نابودی مذاکرات و جنگ مجدد ایران و آمریکا شود. برخی از مهم ترین این مسائل بدین شرح هستند:

الف. مساله لبنان

لبنان در وضعیت نابه سامانی به سر می برد. در حالیکه اسرائیل در حال گفتگو با دولت لبنان است و سعی دارد دولت را مجاب به محدود کردن حزب الله کند، حزب الله نیز وارد جنگ تمام عیار با اسرائیل شده و درگیری های زمینی و هوایی در مناطق مختلف به خصوص بنت جبیل و الخیام در جریان است. در این وضعیت، ایران یکی از شروط آتش بس و توافق با آمریکا را آتش بس در لبنان گذاشته و تمام قد، خود را مقید به دفاع از حزب الله می داند. از سوی دیگر، آمریکا در خطوط قرمز ارائه شده توسط ونس، مساله عدم حمایت ایران از حزب الله را مطرح کرده و آن را یکی از شروط خود برای توافق با ایران قرار داده است. با توجه به این وضعیت و تناقض ها، وقوع درگیری میان آمریکا و ایران بر سر حزب الله و اسرائیل زیاد است و می توان لبنان را یکی از شکاف های اصلی توافق احتمالی تهران و واشنگتن دانست.

ب. محاصره دریایی

محاصره دریایی ایران در جنوب توسط نیروی دریایی آمریکا آغاز شده است. تا کنون چند کشتی توانسته اند از محاصره عبور کنند و آمریکا نتوانسته جلوی آنها را بگیرد. در حالیکه نمایندگان ایران و آمریکا قرار است به زودی در اسلام آباد با هم مذاکره کنند، مساله محاصره دریایی می تواند به سرعت این مذاکرات را نابود کرده و وضعیت را جنگی کند. اگر ناوهای آمریکایی بخواهند به نفتکش های ایرانی بیش از حد نزدیک شده یا به آنها ضرباتی وارد کنند، نیروی دریایی سپاه نیز شروع به موشک باران ناوها کرده یا با قایق های تندرو خود تلاش می کند به آنها ضربه بزند و این، احتمالا درگیری تمام عیاری میان ایران و آمریکا به وجود خواهد آورد.

ج. کارشکنی اسرائیل

نتانیاهو بارها نشان داده که علاقه ای به مذاکره و توافق ندارد و دوست دارد هر طور که شده آمریکا را به جنگ بازگرداند. او از هیچ کوششی در ایران فروگذار نمی کند. از بمباران ایران برای تحریک سپاه و ارتش گرفته تا ترور مقامات کشور و لابی با تندروهای آمریکایی و حتی وسوسه کردن ترامپ. تاکنون اقدامات نتانیاهو مثمر ثمر نبوده است اما ممکن است تلاش هایش در یک لحظه جواب داده و وضعیت دیپلماسی به وضعیت جنگ بدل شود.

د. تبدیل شدن اختلافات سیاسی به بحران

مذاکرات ایران و آمریکا در اسلام آباد حول چند مساله می چرخد؛ مسائلی که بیش از همه دارای اهمیت هستند و می توانند سرنوشت مذاکرات را تعیین کنند. مساله 400 کیلو اورانیوم در ایران، برچیدن یا نچیدن تاسیسات هسته ای ایران، غنی سازی صفر درصد و مساله تنگه هرمز و تسلط ایران بر آن، همه و همه اختلافاتی هستند که می توانند به بحران سیاسی تبدیل شوند. بحران زمانی است که دو طرف هیچگونه امکان تعاملی با هم و روی این مسائل نداشته و همزمان، یکی بر اجرا و دیگری بر عدم اجرای آن تاکید داشته باشد. در این وضعیت، از سرگیری درگیری ها و جنگ محتمل است و ممکن است وضعیت را بدتر کند.

دیپلماسی؛ روی نوار باریک سرخ

تیم ایران (به سرپرستی محمدباقر قالیباف) و تیم آمریکا (به سرپرستی جی . دی . ونس) به زودی در اسلام آباد گرد هم می آیند تا روی مسائل مختلف به جمع بندی برسند. اختلافات دو طرف همچنان زیاد است و گره های زیادی در فرآیند نهایی شدن توافق وجود دارد (اینجا بخوانید). با این حال، این اختلافات لزوما به از سرگیری جنگ منتج نمی شود. ممکن است اختلافات به «تعلیق» یا «تمدید آتش بس» منجر شود (اینجا بخوانید) اما اگر وقایع بالا رخ دهد، ممکن است بار دیگر شاهد جنگ و تنش نظامی میان تهران و واشنگتن باشیم.