آنکارا در مسیر تهران/ رونمایی از موشک جدید ترکیه؛ آغاز یک رقابت راهبردی تازه؟
رونمایی ترکیه از پروژه نخستین موشک بالستیک قارهپیمای خود با نام «یلدیریمهان» موجی از واکنشها را در محافل سیاسی و نظامی غرب برانگیخته است.
به گزارش ریسپانسیبل استیت کرفت، در حالی که برخی تحلیلگران آمریکایی و اروپایی این برنامه را نشانهای از جاهطلبی نظامی آنکارا و حتی تلاش برای تبدیل شدن به «ایران جدید» توصیف کردهاند، گروهی دیگر معتقدند این برداشت بیش از آنکه بر واقعیت استوار باشد، ناشی از سوءبرداشت درباره اهداف راهبردی ترکیه است.
رونمایی غافلگیرکننده از «یلدیریمهان»
ترکیه در ماه مه، طی نمایشگاه صنایع دفاعی SAHA 2026، برای نخستین بار از پروژه موشک بالستیک قارهپیمای «یلدیریمهان» پرده برداشت؛ اقدامی که حتی بسیاری از کارشناسان صنعت دفاعی این کشور را نیز غافلگیر کرد.
تا پیش از آن، توجه رسانهها و تحلیلگران بیشتر بر موشکهای کوتاهبرد و میانبرد ترکیه مانند «تایفون» و «جنک» متمرکز بود و هیچ نشانهای وجود نداشت که آنکارا قصد ورود به عرصه موشکهایی با بردی در حدود ۶ هزار کیلومتر را داشته باشد.
این رونمایی در داخل ترکیه با استقبال بخشی از افکار عمومی روبهرو شد و برخی آن را نقطه عطفی در خودکفایی دفاعی کشور دانستند. با این حال، شماری از کارشناسان نیز هشدار دادند که هنوز توان عملیاتی این سامانه اثبات نشده و نباید آن را یک موفقیت قطعی تلقی کرد.
واکنش تند محافل غربی
اما واکنشها در خارج از ترکیه بسیار متفاوت بود. برخی اندیشکدههای محافظهکار آمریکایی از جمله «بنیاد دفاع از دموکراسیها» مدعی شدند که این پروژه میتواند توازن قدرت در خاورمیانه را بر هم بزند.
برخی تحلیلگران حتی پا را فراتر گذاشتند و ادعا کردند ترکیه در حال حرکت به سمت الگویی مشابه ایران است. مایکل روبین، پژوهشگر مؤسسه امریکن اینترپرایز، نیز گمانهزنی کرد که این موشک شاید در آینده برای درگیری احتمالی میان ترکیه و هند بر سر مسئله کشمیر طراحی شده باشد؛ تحلیلی که با واکنشهای گستردهای روبهرو شد.
ویدئویی که جنجال آفرید
بخش مهمی از این جنجالها به یک ویدئوی تبلیغاتی مربوط میشود که هنگام معرفی موشک منتشر شد. برخی رسانههای غربی مدعی شدند تصاویر این ویدئو نشان میدهد موشک به سمت خاک آمریکا شلیک میشود و همین موضوع را نشانهای از تغییر جهت راهبردی ترکیه دانستند.
اما بررسیها نشان داد این ویدئو نه توسط دولت ترکیه، بلکه توسط یک طراح مستقل تولید شده بود و مقامهای رسمی نیز آن را بهعنوان پیام سیاسی دولت معرفی نکرده بودند. افزون بر این، حتی اگر برد اعلامشده موشک صحیح باشد، این برد برای رسیدن به خاک اصلی ایالات متحده از داخل ترکیه کافی نیست.
از سوی دیگر، با توجه به روابط نزدیک شخصی میان دونالد ترامپ و رجب طیب اردوغان، بسیاری از ناظران چنین تفسیری را غیرواقعبینانه میدانند.
بخشی از یک راهبرد بزرگتر
به باور کارشناسان، توسعه موشکهای دوربرد تنها یک پروژه نظامی نیست، بلکه بخشی از راهبرد کلان ترکیه برای افزایش استقلال راهبردی در منطقهای است که هر روز بیثباتتر میشود.
آنکارا در سالهای اخیر تلاش کرده همزمان با گسترش صنایع دفاعی، نقش فعالتری در بحرانهای بینالمللی ایفا کند؛ از جنگ اوکراین گرفته تا تحولات ایران، سوریه و آفریقا. مقامهای ترکیه بر این باورند که دیپلماسی زمانی مؤثر خواهد بود که از پشتوانه قدرت نظامی برخوردار باشد.
در همین چارچوب، همکاریهای دفاعی ترکیه با کشورهای اروپایی نیز رو به گسترش است. حمایت بریتانیا از فروش جنگندههای یوروفایتر به ترکیه، همکاریهای صنعتی با ایتالیا و اسپانیا و قراردادهای دفاعی با لهستان، رومانی و مجارستان، همگی نشان میدهد آنکارا در تلاش است جایگاه خود را به عنوان یک قدرت منطقهای و شریک مهم امنیتی اروپا تثبیت کند.
نظر شما