سلاح مرموز آمریکا در مدار زمین؛ ماجرا چیست؟

 واشنگتن جزئیات بسیار کمی درباره این سلاح ارائه کرده است. «تروی مینک»، وزیر نیروی هوایی آمریکا، گفته است این سلاح «در مدار» برای حفاظت از نیروهای آمریکایی در برابر اقدامات خصمانه ضروری بوده، اما درباره قابلیت‌های آن یا زمان دقیق انتقالش به مدار توضیحی نداده است.

سلاح آمریکایی چه می‌تواند باشد؟

دکتر «بلدین بوئن»، پژوهشگر علوم نظامی در مؤسسه سلطنتی خدمات متحد و استاد ژئوپلیتیک فضا در دانشگاه دورهام، می‌گوید تنها می‌توان درباره ماهیت این سلاح حدس زد. او به رادیو بی‌بی‌سی گفت احتمالا با نوعی سامانه جنگ الکترونیک یا اخلالگر رادیویی روبه‌رو هستیم؛ سلاحی که می‌تواند بدون نابودی فیزیکی ماهواره دشمن، ارتباطات آن را مختل کند.

به گفته بوئن، چنین فناوری‌هایی همین حالا نیز روی زمین وجود دارند و می‌توانند ارتباطات ماهواره‌ای را مختل کنند. اگر ارتباطات رادیویی یک ماهواره قطع شود، عملا بخش مهمی از کارکرد خود را از دست خواهد داد

البته او احتمال گزینه‌ای مخرب‌تر را نیز رد نمی‌کند؛ برای مثال یک وسیله برخوردگر که بتواند جسمی را به سمت ماهواره دیگری پرتاب کند و آن را از بین ببرد. گزینه دیگر نیز ماهواره‌ای برای نزدیک‌شدن، بازرسی و گرفتن ماهواره‌های دیگر است.

روسیه و چین چه دارند؟

مشخص نیست روسیه و چین هم‌اکنون سلاح‌های مشابهی در مدار دارند یا نه، اما کارشناسان از فعالیت‌های قابل توجه هر دو کشور در این حوزه خبر می‌دهند.

«جولیانا سوس»، پژوهشگر مؤسسه آلمانی امور بین‌الملل و امنیتی، می‌گوید فعالیت‌هایی از سوی روسیه مشاهده شده که می‌تواند نشانه آزمایش یک سلاح هم‌مدار باشد؛ از جمله شواهدی که احتمال شلیک یک پرتابه در مدار را مطرح کرده است.

با این حال، بدون دانستن جزئیات سلاح آمریکایی، مقایسه مستقیم توانایی‌های سه قدرت دشوار است.

ماهواره‌های شکارچی

آمریکا، روسیه و چین سال‌هاست فناوری‌هایی را توسعه داده‌اند که می‌توانند ماهواره‌های دشمن را هدف قرار دهند. در یک دهه گذشته، روسیه و چین همچنین فعالیت‌های بیشتری در قالب عملیات ملاقات و مجاورت مداری انجام داده‌اند؛ یعنی نزدیک‌شدن ماهواره‌های خود به ماهواره‌های دیگر.

دکتر «راد تورنتون» از کینگز کالج لندن می‌گوید این ماهواره‌ها در تئوری می‌توانند به «ماهواره‌های شکارچی» تبدیل شوند؛ یعنی با برخورد فیزیکی یا تغییر مسیر، ماهواره دیگری را از مدار خارج کنند.

بوئن همچنین می‌گوید چین قابلیت استفاده از «یدک‌کش فضایی» را نشان داده است؛ وسیله‌ای که می‌تواند به ماهواره‌ای نزدیک شود، آن را بگیرد و به مدار دیگری منتقل کند.

این فناوری الزاما جنبه نظامی ندارد و حتی می‌تواند برای جمع‌آوری زباله‌های فضایی استفاده شود؛ اما همان قابلیت می‌تواند علیه ماهواره‌های فعال نیز به کار گرفته شود.

خطر زباله‌های فضایی

یکی از نگرانی‌های اصلی درباره جنگ فضایی، حجم عظیم زباله‌های مداری است. آزمایش موشک ضدماهواره چین در سال ۲۰۰۷ یکی از نمونه‌های مهم است که مقدار زیادی قطعات در مدار زمین ایجاد کرد. کارشناسان می‌گویند بخش‌هایی از این زباله‌ها هنوز در فضا باقی مانده و می‌توانند خطرناک باشند.

سوس تأکید می‌کند برای نابودی یک ماهواره، الزاماً جسم بزرگی لازم نیست؛ حتی قطعه‌ای بسیار کوچک از پلاستیک می‌تواند در سرعت‌های بسیار بالای مداری خسارت جدی ایجاد کند.

سایه تهدید هسته‌ای

روسیه در کنار فناوری‌های فضایی، توانایی‌های موشکی قابل توجهی برای هدف قرار دادن ماهواره‌ها دارد. موشک‌های ضدماهواره زمینی و حتی موشک‌هایی که می‌توانند از ارتفاع زیاد توسط هواپیما شلیک شوند، از جمله گزینه‌های این کشور هستند.

تورنتون می‌گوید روسیه از آنجا که تعداد ماهواره‌هایش بسیار کمتر از آمریکا و ناتو است، برای کاهش این شکاف روی توانایی‌های ضدماهواره سرمایه‌گذاری کرده است.

او حتی به سناریوی هسته‌ای اشاره می‌کند: انفجار هسته‌ای در فضا می‌تواند با ایجاد پالس الکترومغناطیسی بخش بزرگی از ماهواره‌های محافظت‌نشده را از کار بیندازد.

با این حال، بوئن معتقد است جنگ فضایی به‌تنهایی رخ نخواهد داد و چنین اتفاقی احتمالا بخشی از یک درگیری گسترده‌تر روی زمین خواهد بود.

چرا آمریکا اکنون این خبر را اعلام کرد؟

کارشناسان معتقدند استقرار یک سلاح در فضا لزوما تحول فنی بزرگی نیست؛ بلکه اعلام آن می‌تواند یک پیام سیاسی و راهبردی باشد.

بوئن احتمال می‌دهد این اقدام در واکنش به رشد توانایی‌های فضایی چین باشد. چین طی سه دهه گذشته شمار زیادی ماهواره نظامی به فضا فرستاده و در نتیجه، وابستگی و آسیب‌پذیری بیشتری در برابر حملات فضایی پیدا کرده است.

تورنتون نیز معتقد است در یک جنگ فضایی، روسیه به دلیل وابستگی کمتر به ماهواره‌ها ممکن است شرایط متفاوتی نسبت به آمریکا و چین داشته باشد؛ جنگی که می‌تواند شامل موشک‌های ضدماهواره، ماهواره‌های مانوردهنده، سامانه‌های برخوردی و حتی لیزرهای زمینی باشد.

به این ترتیب، اعلام واشنگتن را می‌توان بخشی از رقابتی گسترده‌تر دانست که در آن فضا دیگر صرفا عرصه ارتباطات و اکتشاف نیست؛ بلکه به یکی از میدان‌های اصلی رقابت نظامی قدرت‌های بزرگ تبدیل شده است.