حرکت مرموز ترامپ در رابطه با ایران/ قصد دونالد چیست؛ مذاکره یا جنگ؟

به گزارش خبر فردا، اقدامات ترامپ در روزهای اخیر به شدت متناقض، نامنسجم و ناهماهنگ است. او از طرفی، به تهدید ایران می پردازد و از طرف دیگر، مدعی حمایت از معترضین می شود. همزمان نیز، ادعا می کند که در حال فراهم کردن شرایط مذاکره با مقامات ایرانی است (اینجا بخوانید).

همچنین، ترامپ و کاخ سفید چند ادعای متناقض درباره جنگ با ایران داشته اند. در حالی که پیشتر «کارولین لویت»، سخنگوی کاخ سفید در جمع خبرنگاران تاکید کرد که دونالد ترامپ به ‌دنبال دیپلماسی با ایران است، یک مقام آمریکایی به شبکه الجزیره گفته که ترامپ به همراه تیم امنیت ملی خودش، عصر سه‌شنبه گزینه‌ هایی، از جمله گزینه نظامی را بررسی خواهد کرد. لویت هم در سخنانی مدعی شده بود که ترامپ در صورت لزوم، از استفاده از زور علیه ایران هراسی ندارد. این در حالی است که رئیس‌جمهور آمریکا در اوایل هفته جاری از ادعاهای خود مبنی بر اقدام نظامی احتمالی علیه ایران عقب‌نشینی کرده و گفته بود که تحولات در ایران را تحت‌ نظر دارد اما دلیلی برای ارسال نیروی نظامی به ایران نمی ‌بیند.

اما این فقط بخشی از ماجراهای مربوط به ایران و آمریکا است. مصاحبه اخیر ترامپ با ان بی سی و توییتی که بعد از این مصاحبه منتشر کرد همه را نگران کرده است؛ چرا که به نظر می رسد او وارد فاز جدیدی از دشمنی با جمهوری اسلامی ایران شده است. او در مصاحبه اخیرش گفت: «هر کشوری که با ایران مراودات تجاری انجام دهد، تعرفه گمرکی ۲۵ درصدی برای هر معامله پرداخت خواهد کرد.» او در شبکه های اجتماعی نیز بر این امر تاکید کرد و این بخش از مصاحبه اش را بازنشر داد (اینجا بخوانید).

اما علت این اقدام ترامپ چیست؟ تعرفه 25 درصدی او بر شرکت هایی که با ایران مراودات تجاری خواهند داشت، در کدام قسمت از پازل پیچیده و درهم و برهم او قرار می گیرد؟ به طور کلی، دو تئوری نسبتا خوشبینانه و بدبینانه در رابطه با این مساله وجود دارد. تئوری خوشبینانه مربوط به مذاکرات احتمالی آتی میان مقامات ایران و ایالات متحده است و تئوری بدبینانه مربوط به تلاش ترامپ برای احیاء اغتشاشات است.

دست برتر در مذاکره؟

یک تحلیل این است که ترامپ قصد دارد از طریق فشار اقتصادی و بستن گلوگاه های تجاری ایران، بیش از همیشه تهران را در تنگنا قرار دهد تا در مذاکرات آتی بتواند دست برتر را داشته باشد. این مساله ای است که ترامپ استاد آن است. او پیش از ورود به سیاست و در زمانی که به عنوان یک تاجر در آمریکا فعالیت می کرد از این سیاست استفاده می کرد و پیش از مراودات تجاری یا جلسات تعیین کننده با شرکا یا مشتریانش، آنها را در تنگنا قرار می داد تا موقعیتشان را ضعیف کند.

به جز این، باید در نظر داشت که این تاکتیک امری است که سابقه ای طولانی در سیاست و تاریخ دارد. همین حالا، پوتین از طریق همین سیاست در حال فشار آوردن به اوکراین است تا در مذاکرات صلح، در موضع قدرتمندتری قرار بگیرد. همچنین، رژیم صهیونیستی در مذاکرات مختلفی که بعد از جنگهایش با مصر و لبنان و ... داشته از این سیاست استفاده می کرده است (اینجا بخوانید).

اما مشهورترین نمونه تاریخی از سیاست «فشار پیش از مذاکره» مربوط به آدولف هیتلر است که وقتی با مقامات چکسلواکی وارد مذاکره شد و حین گفتگوها، به مرزهای این کشور حمله کرد. در میانه مذاکرات، هیتلر خبر حمله آلمان به چکسلواکی را به مقامات این کشور داد و چنان با عتاب و تندی، مقامات این کشور را تهدید کرد که یکی از مقامات ارشد این کشور دچار سکته شد.

با این حال، نمی توان با قاطعیت گفت که این سیاست ترامپ در مورد ایران جواب می دهد. او از زمانی که وارد کاخ سفید شده تا همین حالا به دنبال اجرای سیاست «فشار پیش از مذاکره» بوده و حتی در میانه مذاکرات «ویتکاف و عراقچی» شروع به تحریم، تهدید و حتی حمایت از اسرائیل برای حمله به ایران کرد. با این حال، ایران هرگز در موضع ضعف قرار نگرفت و مقامات ایران ترجیح دادند میز مذاکره را ترک کنند تا در موضعی پایین تر به مذاکره بپردازند.

از سرگیری اغتشاشات؟

تئوری فوق رویکردی است که اتفاقا می توان آن را «خوشبینانه» نامید. یک رویکرد «بدبینانه» نیز در رابطه با سیاست جدید ترامپ وجود دارد. به نظر می رسد ترامپ به این نتیجه رسیده که اعتراضات اخیر که در برخی مناطق و روزها به اغتشاشات بدل شد، معلول سیاست «فشار حداکثری» او است و اگر تحریم های سفت و سخت او نبود، اعتراضات در این شرایط حساس به اوج نمی رسید و وارد فاز خشونت نمی شد.

اگر این تحلیل درست باشد (تحلیلی که توییت ها و مصاحبه های ترامپ آن را تقویت می کند) باید گفت که ترامپ با اعمال تعرفه 25 درصدی بر شرکای تجاری ایران می خواهد همزمان با فروکش کردن اعتراضات، بار دیگر این آتش را شعله ور کند. در اغتشاشات اخیر نیروهای امنیتی آمریکا و اسرائیل توانستند از طریق گروه های مسلح، به مناطق غرب کشور نفوذ کنند و در مناطق مختلف ناآرامی به وجود آورند. ترامپ امیدوار است، حالا که جمهوری اسلامی توانسته بر اغتشاشات پیروز شده و شرایط را آرام کند، مجددا شرایط را برای جهش قیمت ها فراهم کرده و زمینه را برای اعتراضات خشن فراهم کند.