دوست غیرمنتظره ایران در جنگ با آمریکا/ چرا عربستان پشت ایران درآمده است؟

ماجرای حمله ایالات متحده به ایران و تهدیدات ترامپ باعث به هم خوردن تعادل سیاسی و رسانه ای در منطقه خاورمیانه شده است. در حالی که برخی دولت های منطقه مانند رژیم صهیونیستی و اردن طرف آمریکا را گرفته و از واشنگتن حمایت کرده اند، برخی دولت های دیگر مانند ترکیه و قطر از ایران حمایت نموده و مخالفت صریح خود را با حمله آمریکا به ایران اعلام نموده اند. در این میان، موضع عربستان سعودی مهم تر و جالب تر از بقیه موارد است. ریاض صراحتا با حمله آمریکا مخالفت کرده و به کاخ سفید پیام داده و از واشنگتن خواسته در این شرایط، خویشتنداری بیشتری کند.

اما علت این مساله چیست؟ چرا عربستانی که تا چندی پیش مهم ترین دشمن سیاسی و استراتژیک ایران در منطقه به شمار می رفت و حتی در زمانی، آماده ورود به جنگ با تهران می شد، این چنین تغییر موضع داده و با حمله مستقیم آمریکا به ایران مخالفت نموده است؟

برای این مساله می توان علل متعددی شمرد. برخی از مهم ترین این علل بدین شرح است:

الف. وساطت چین و تغییر استراتژی سیاسی

عربستان بعد از پایان دولت اول ترامپ و ورود جو بایدن به کاخ سفید دچار یک تغییر استراتژی عمیق شد. بایدن به علت نقض حقوق بشر در عربستان، ماجرای قتل جمال خاشقچی و به خصوص ارتباط بسیار خوب بن سلمان با شخص ترامپ، به ولیعهد عربستان دهن کجی کرد. بن سلمان نیز تغییر استراتژی داد و به چین روی آورد. سیاست چین بر خلاف ترامپ، نه اختلاف‌افکنی عربستان با ایران بلکه رفع تنش و چالش بود. شی جین پینگ برای پیشبرد اهداف اقتصادی و به خصوص اجرای طرح «کمربند و جاده» احتیاج مبرمی به رفع اختلاف عربستان و ایران داشت و به همین دلیل، واسطه شد تا تنش میان تهران و ریاض به حداقل برسد (اینجا بخوانید). از آن زمان تا کنون، سیاست عربستان حول این مساله می چرخد و ریاض تلاش دارد تا حد ممکن از تکرار تنش های دهه 90 شمسی جلوگیری کند.

ب. استراتژی اقتصادی جدید عربستان

عربستان سعودی ذیل حکومت بن سلمان استراتژی کلان خود را تغییر داده و تلاش دارد که تنش های خود را با همسایگان تا حد ممکن کم کند و بر موضوعات اقتصادی تمرکز نماید. بن سلمان تلاش دارد روی ری‌برندینگ عربستان و خاورمیانه کار کند. او می خواهد منطقه را نوعی «جزیره ثبات» نشان دهد تا بتواند سرمایه گذاران خارجی و توریست های زیادی را از مناطق مختلف جهان جذب خاورمیانه و عربستان کند. پر واضح است که یک جنگ خونین در منطقه، تمام برنامه ریزی ها و رشته های او را پنبه می کند.

ج. نگرانی عربستان از بمباران 

عربستان سعودی نگرانی شدیدی از بمباران اهداف مهمش توسط نیروهای مختلف، به خصوص نیروهای مقاومت، دارد. نیروگاه ها، چاه های نفت، پتروشیمی ها و کارخانه های عربستان در تیررس نیروهای ایران و مقاومت قرار دارند و حمایت عربستان از آمریکا می تواند سبب آسیب دیدن آنها از جانب عراق، یمن، ایران و ... شود. به همین دلیل، عربستان سعودی اصلا دوست ندارد آمریکا وارد جنگ با ایران شود. چرا که ایران، عربستان را متحد اصلی منطقه ای آمریکا می داند و ممکن است در جنگ احتمالی برخی منافع سعودی ها را هدف قرار دهد.

دلایل دیگر

این سه دلیل از مهم ترین دلایل عدم علاقه عربستان به ورود آمریکا به جنگ با ایران است. دلایل دیگری مانند هزینه بالای جنگ در خاورمیانه، وابستگی شدید سیاسی و اقتصادی عربستان به آمریکا و احتمال ورود اجباری اش به جنگ در صورت اصرار ترامپ، ورود مجدد یمن به جنگ و درگیری با عربستان در صورت آغاز جنگ ایران و آمریکا و ... از دیگر دلایل قابل ذکر در تبیین ریشه مخالفت عربستان با جنگ با ایران است.