اسماعیل همتی که بود؟/ نگاهی به آثار نمایشنامه نویس تازه درگذشته

اسماعیل همتی، شاعر، نویسنده، نمایشنامه‌نویس و پژوهشگر سمنانی، پس از سال‌ها فعالیت در عرصه فرهنگ و ادبیات، سحرگاه یکشنبه اول شهریور ۱۴۰۵ در ۷۱ سالگی در زادگاهش درگذشت.

به گزارش خبرفردا، اسماعیل همتی، شاعر و نویسنده، نمایشنامه‌نویس و پژوهشگر سمنانی، از چهره‌های فعال در عرصه نمایش و کودک و نوجوان بود که بخش زیادی از فعالیت خود را به نوشتن در حوزه ادبیات و فرهنگ ایرانی اختصاص داده بود.

همتی در تاریخ 24 تیر 1334 در استان سمنان متولد شد. او تحصیلاتش را در رشته ادبیات دراماتیک در دانشگاه هنر آغاز کرد و کارشناسی ارشد خود را در رشته کارگردانی نمایش از دانشگاه هنر و معماری دانشگاه آزاد اخذ کرد. او در کنار فعالیت های ادبی ای که داشت سال ها در حوزه آموزش ادبیات دراماتیک فعالیت های متعدد داشت و حتی در این زمینه سابقه آموزش نیز داشت. البته فعالیت های حرفه ای همتی فقط در زمینه نویسندگی نبود. او پژوهشگر ادبیات، مدرس و از فعالان حوزه نشر و فرهنگ نیز بود. ریاست انجمن اهل قلم استان سمنان، عضویت در هیئت علمی و مدیریت دپارتمان رشته نمایش در دانشگاه آزاد اراک و مدیریت موسسه فرهنگی سمنگان از جمله فعالیت‌های او در عرصه فرهنگی و آموزشی بود. قسمت مهمی از کارنامه اسمائیل همتی مربوط به بخش ادبیات کودک و نوجوان اختصاص داشت. وی بیش از 50 اثر شامل نمایشنامه، شعر و آثار پژوهشی و آموزشی در زمینه شاهنامه و ادبیات کهن و کودکان تألیف و منتشر کرد. از مطرح‌ترین نمایشنامه‌های او می‌توان به «شب بارانی»، «سفری برای آرش» و «خاطرات یک گاو جنون زده» اشاره کرد. خاطرات یک گاو جنون زده توسط اتحادیه ناشران عرب به زبان عربی نیز چاپ و منتشرشده است. یکی دیگر از حوزه‌های مورد توجه همتی، آموزش و پژوهش درباره هنر روایت بود. او در کتاب «دعوت به روایت» به شیوه شناخت، آفرینش و نگارش داستان، نمایشنامه و فیلمنامه پرداخته است. همچنین در کتاب «گفتاری در بازشناسی هنر روایت» به موضوع روایت در ادبیات داستانی پرداخته و تلاش کرده فرآیند شکل‌گیری و انتقال داستان از ذهن نویسنده به مخاطب را بررسی کند.

در کنار فعالیت‌های پژوهشی و نمایشی، همتی در زمینه شعر نیز فعال بود و آثار شعری منتشرشده‌ای از او به جا مانده است. مطرح‌ترین دفتر شعر او نیز «حتی باد در خدمت عاشقان است» و «از عشق و نگرانی و وطن» می‌باشد که «حتی باد…» در سال ۱۳۶۸ منتشر شد اما در سال ۱۳۷۳ اجازه چاپ دوم را نگرفت. در عوض کتاب «از عشق و…» در ماه‌های اولیه انتشارش به چاپ دوم رسید و در سال ۹۴ چاپ سوم آن عرضه شد. او همچنین ویراستاری تعدادی از کتاب‌های منتشر شده در ایران را بر عهده داشته است.

فرهنگ و ادبیات بومی سمنان نیز جایگاه ویژه‌ای در فعالیت‌های همتی داشت. کتاب «سمنان، سرزمین گویش‌ها» از جمله آثاری است که نام او را به پژوهش درباره گویش‌ها و میراث فرهنگی منطقه پیوند می‌دهد. این اثر مجموعه‌ای از آثار و مقالات نخستین جشنواره گویش‌های شهرستان سمنان را دربرمی‌گیرد.

اسماعیل همتی در صبح یکشنبه اول شهریورماه 1405 در سن 71 سالگی دار فانی را وداع گفت. بر اساس گزارش منتشرشده به نقل از علی همتی، برادرزاده این نویسنده، او پس از یک دوره بیماری و بر اثر عارضه مغزی از دنیا رفت.

با درگذشت اسماعیل همتی سمنان یکی از بزرگترین هنرمندان خودرا از دست داد.

دسته	عنوان اثر	نوع / توضیح	ناشر	سال / نوبت چاپ
شعر	آی با توأم	—	انتشارات پگاه	۱۳۵۶
شعر	از باغ‌های نرگس سمنک	—	نشر محیط	۱۳۶۴
شعر	حتی باد در خدمت عاشقان است	—	نشر کومش	۱۳۶۸
شعر	از عشق و نگرانی و وطن	—	کتاب سمنگان	۱۳۹۰
داستان	قصه حضرت یوسف پسر یعقوب	ویرایش برای نوجوانان	انتشارات آبرخ	چاپ اول: ۱۳۸۵
داستان	داستان‌هایی برای سه‌شنبه	نمونه آثار داستان‌نویسان جوان	انتشارات آبرخ	چاپ اول: ۱۳۸۶
داستان	شنبه‌ها ۵ بعد از ظهر، فرهنگسرای کومش	نمونه آثار جوانان	نشر بوستان اندیشه	چاپ اول: ۱۳۸۶
داستان	رنج‌ها و امیدهای مقدس آدا و ویسا	داستان برای نوجوانان	دفتر نشر کتاب سمنگان	چاپ اول: ۱۳۸۹
داستان	دعایی برای بمانی	—	—	چاپ اول: ۱۳۹۲
داستان	لواشک و ماه	مجموعه داستان	—	چاپ اول: ۱۳۹۳
نمایش‌نامه	شب بارانی	نمایشنامه	انتشارات نمایش / نشر سبزآرنگ	جلد اول: ۱۳۶۷؛ جلد دوم: ۱۳۷۸
نمایش‌نامه	روایتی دیگر از داستان ضحاک	نمایشنامه	انتشارات آهو	چاپ اول: ۱۳۶۹؛ چاپ دوم: ۱۳۷۲
نمایش‌نامه	هفت داستان نمایشی	برای نوجوانان	انتشارات محیا	چاپ اول: ۱۳۷۵؛ چاپ دوم: ۱۳۷۶
نمایش‌نامه	سفری برای آرش	نمایشنامه	انتشارات نقش هستی	چاپ اول: ۱۳۷۶
نمایش‌نامه	اهالی محترم	نمایشنامه	انتشارات سبزآرنگ	چاپ سوم: ۱۳۷۸
نمایش‌نامه	وقوع عشقی بزرگ در کوچه‌ای کوچک	نمایشنامه	نشر انتظار جاوید	چاپ چهارم: ۱۳۸۹
نمایش‌نامه	خاطرات یک گاو جنون‌زده	تک‌گویی بلند	نشر گفتگو	چاپ سوم: ۱۳۸۵؛ انتشار عربی: دمشق
نمایش‌نامه	داستانی پر آبِ چشم	نمایشنامه	انتشارات سبزآرنگ	چاپ دوم: ۱۳۷۸
نمایش‌نامه	بحران در پیاده‌روها	نمایشنامه	انتشارات سبزآرنگ	چاپ دوم: ۱۳۷۸
نمایش‌نامه	دوازده داستان نمایشی برای اینی و اونی	برای خواندن و اجرای نمایش در مدارس	کتاب سمنگان	چاپ اول: ۱۳۹۰
نمایش‌نامه	پهلوانان و بازوبندی برای بازوهای بریده	نمایشنامه	کتاب سمنگان و انتشارات نمایش	چاپ اول: ۱۳۸۹
آموزشی	بچه‌ها هم می‌توانند قصه بسازند	گزارش یک تجربه	انتشارات مدرسه	چاپ سوم: ۱۳۸۳
آموزشی	آشنایی با ادبیات باستانی ایران و جهان	—	کتاب سمنگان	چاپ اول: ۱۳۸۹
آموزشی	دعوت به روایت	کارگاه شناخت، آفرینش و نگارش داستان، نمایشنامه و فیلمنامه	—	چاپ دوم: ۱۳۸۹
آموزشی	کودک و قصه	روش‌های آفرینش قصه با کودکان و نوجوانان	انتشارات مدرسه	چاپ اول: ۱۳۸۹
آموزشی	تمرین خلاقیت	روش‌های رشد ذهن و پرورش خلاقیت کودکان	نشر قطره	چاپ اول: ۱۳۸۹
آموزشی	کودک و نمایش	روش‌های آفرینش نمایش با کودکان و نوجوانان	کتاب سمنگان	چاپ اول: ۱۳۹۰
آموزشی	کودک؛ قصه و نمایش	روش‌های آفرینش داستان و نمایش کودک	دانشگاه آزاد اراک	چاپ اول: ۱۳۸۲
آموزشی	گفتاری در بازشناسی روایت	—	انتشارات سمنگان	چاپ اول: ۱۳۹۷
آموزشی	پنجره‌ای به نمایش و نمایشنامه عروسکی	—	انتشارات سمنگان	چاپ اول: ۱۳۹۷
پژوهش و ویرایش	سمنان؛ سرزمین گویش‌ها	مجموعه آثار نخستین جشنواره گویش‌های سمنان	بوستان اندیشه	چاپ اول: ۱۳۸۶
پژوهش و ویرایش	کومش؛ سرزمین هزار گویش	مجموعه آثار و مقالات فرهنگ و گویش‌های استان سمنان	کتاب سمنگان	چاپ اول: ۱۳۸۹
پژوهش و ویرایش	داستان پیامبران	ویراسته ترجمه تفسیر طبری	نشر ثالث	چاپ دوم: ۱۳۸۹
پژوهش و ویرایش	از ادبیات بومی چارسویه سمنان	نمونه آثار از گویش‌های استان سمنان	کتاب سمنگان	چاپ اول: ۱۳۹۰
پژوهش و ویرایش	شاهنامه داستان‌ها	گزیده‌ای دیگرگون از شاهنامه فردوسی	کتاب سمنگان و آبرخ	چاپ دوم: ۱۳۹۰
پژوهش و ویرایش	آشنایی با ادبیات باستانی ایران و جهان	—	—	چاپ اول: ۱۳۹۲
پژوهش و ویرایش	از ادبیات بومی چهارسویه سمنان	—	—	چاپ دوم: ۱۳۹۴
پژوهش و ویرایش	از فرهنگ و گویش‌های کومش	—	—	چاپ اول: ۱۳۹۴
کودک و نوجوان	صداهای کوچه نرگس‌ها	پنج فیلمنامه داستانی	انتشارات فتح	چاپ دوم: ۱۳۷۷
کودک و نوجوان	این منم طاووس	دو نمایشنامه عروسکی	انتشارات مدرسه	چاپ دوم: ۱۳۸۱
کودک و نوجوان	موجودی به نام اولی	داستان برای کودکان	کتاب سمنگان	چاپ چهارم: ۱۳۸۹
کودک و نوجوان	موجودی به نام اَه	داستان برای نوجوانان	کتاب سمنگان	چاپ اول: ۱۳۸۹
کودک و نوجوان	بامانی‌ها	داستان برای نوجوانان	کتاب سمنگان	چاپ اول: ۱۳۸۹
کودک و نوجوان	موجودی به نام نه	داستان برای نوجوانان	کتاب سمنگان	چاپ اول: ۱۳۸۹
کودک و نوجوان	موجودی به نام گول	داستان برای نوجوانان	کتاب سمنگان	چاپ اول: ۱۳۸۹
کودک و نوجوان	مهربان مهربان است	داستان بلند	کتاب سمنگان	چاپ هفتم: ۱۳۸۹
کودک و نوجوان	از گنجشک‌های همسایه کویر	—	—	چاپ اول: ۱۳۹۳
کودک و نوجوان	یادگار تپه دو برارون	—	—	چاپ اول: ۱۳۹۳
کودک و نوجوان	یک پیاله آب برای مادر	—	—	چاپ اول: ۱۳۹۳
کودک و نوجوان	یک خبر تازه برای یک بچه آهو	—	—	چاپ اول: ۱۳۹۳
کودک و نوجوان	بامانی‌ها و چند موجود دیگر	—	—	چاپ اول: ۱۳۹۳
کودک و نوجوان	قصه به، را و دیگران	—	—	چاپ اول: ۱۳۹۴
کودک و نوجوان	آنچه دوست دارم و دوست ندارم	دوزبانه فارسی و انگلیسی؛ ترجمه رضا لعلی	—	چاپ اول: ۱۳۹۵