پشتپرده اعتراضات دیشب به عراقچی و دوستان
یکی از پیشفرض های مخالفان مذاکره و توافق با آمریکا این است که ایران در جنگ ۴۰ روزه پیروز قاطع نبرد شد. به همین دلیل، در توافق احتمالی با آمریکا باید شرایط توافق با یک بازنده بر آمریکا تحمیل شود. پر واضح است که با چنین پیش فرضی، توافق های واقع گرایانه فعلی مورد. پسند این گروه مخالف قرار نمی گیرد و آن را خیانت می دانند.
اعتراض گروهی از مردم و فعالان سیاسی به خبر توافق ایران و آمریکا و به خصوص اعتراض آنان به توییت انگلیسی عباس عراقچی (اینجا ببینید) قابل تقسیم به دو بخش است: گروهی منتقد محتوای توافق هستند اما گروهی صرف توافق را اشتباه می دانند و شاید حتی ندانند مفاد این توافق چیست. این گروه مانند هر گروه سیاسی دیگری با فکر و اندیشه ای خاص به مخالفت با هر گونه توافق می پردازند. فکر و اندیشه آنان نیز مبتنی بر برخی باورها و پیشفرضهایی است که آن فکر و استدلال را میسازند و به مثابه آبشخور تفکر مخالفان توافق هستند.
اما این پیشفرضها و باورها که غالبا در پس و پشت استدلال مخالفان مذاکرات و توافق قرار دارند و به راحتی به چنگ نمی آیند، چه هستند؟ برخی از مهم ترین و بنیادی ترین این پیش فرض ها بدین شرح هستند:
۱. اعتقاد به رئالیسم سیاسی
یکی از باورهای بنیادین گروه های مخالف مذاکره "رئالیسم سیاسی" است. رئالیسم سیاسی به این معنی است که مبنای قوانین بین المللی "قدرت" است و هیچ نظم، قانون و مبنای مستقل و چهارچوبمندی بر روابط میان کشورها و قدرتها حکمفرما نیست. بنابراین، آمریکا، به عنوان یک قدرت جهانی، می تواند بدون پاسخگویی به سازمان ملل و قدرتهای جهانی، از برجام خارج شود و تاوان این خروج را هم ندهد.
۲. ضعف ذاتی ایرانیان در توافق و مذاکره با قدرت های جهانی
شاید عجیب باشد اما تجارب تاریخی سبب این باور شده که ایرانیان در مذاکره با قدرت های دنیا ضعیف عمل می کنند. البته این مساله نیز معلول رئالیسمی است که در بالا به آن اشاره شد. در واقع، ضعف ایران در دوره قاجار سبب شد که مذاکرات ایران با روسیه بعد از جنگ های قفقاز شکست بخورد. همچنین، همین ضعف سبب شد مذاکرات با انگلستان در رابطه با مساله هرات با ناکامی مواجه شود. با این حال، مخالفان مذاکره بر مبنای رئالیسم سیاسی خود، معتقدند ایران معمولا در مذاکره با قدرت های جهانی ضعیف عمل کرده و نتوانسته از پس حقه های آنان برآید و همین مساله سبب شده آنان نسبت به مذاکره با آمریکا محتاط باشند.
۳. شکاف میان دولت و حاکمیت
یکی از باورهای مخالفان مذاکرات، این است که همواره گروهی در داخل سیستم یا حاکمیت (معمولا دولت) ساز مخالفت با حاکمیت را زده و شروع به مذاکره با آمریکا و حتی توافق مخفیانه با غرب می کنند و این در حالی است که بدنه حاکمیت با این توافق مخالف است، چرا که منافع ایران را تامین نمی کند. این پیش فرض سبب شده فردی مانند عباس عراقچی که به یکی از پایه های دیپلماسی کشور تبدیل شده، در تظر مخالفان مذاکرات نماینده دولت غربگرا و آمریکوفیل دانسته شود.
۴. پیروزی همهجانبه ایران در جنگ
یکی دیگر از پیشفرض های مخالفان مذاکره و توافق با آمریکا این است که ایران در جنگ ۴۰ روزه پیروز قاطع نبرد شد. به همین دلیل، در توافق احتمالی با آمریکا باید شرایط توافق با یک بازنده بر آمریکا تحمیل شود. پر واضح است که با چنین پیش فرضی، توافق های واقع گرایانه فعلی مورد. پسند این گروه مخالف قرار نمی گیرد و آن را خیانت می دانند.
۵. تقدیس جنگ
به جز این، مخالفان مذاکره نوعی علاقه درونی به "جنگ" دارند. آنها معمولا جنگ (جهادگونه) را عملی مقدس می دانند و معتقدند می توان طی جنگ، به ثمرات وافری رسید. پر واضح است که آنان جنگ را به صلح با توافق ترجیح می دهند و معتقدند که این جنگ می تواند سبب تامین وحدت ملی شود.
به جز موارد پنجگانه فوق الذکر، موارد دیگری نیز هستند که می توانند به عنوان پیش فرض مخالفان مذاکره معرفی شوند. به نظر شما دیگر به چه مواردی می توان اشاره کرد؟ علت مخالفت دائمی گروهی با توافق و مذاکره چیست؟
نظر شما