قاب نوستالژیک از شجریان و شهبال شب‌پره؛ وقتی برای استاد ساز زد

 این همکاری که به سال‌های پیش از انقلاب بازمی‌گردد، نمادی از «جزیره‌ای نبودن» هنر در آن دوران است؛ زمانی که مرزبندی‌های امروزی میان سبک‌های موسیقی و سلیقه‌های هنری، تا این حد سخت‌گیرانه و دیوارکشی‌شده نبود.

شهبال شب‌پره، بنیان‌گذار گروه «بلک‌کتس» و چهره‌ای که با موسیقی پاپ، جاز و پرکاشن‌های پرانرژی غربی شناخته می‌شد، در این قطعه به عنوان نوازنده پرکاشن در کنار استاد آواز سنتی ایران، محمدرضا شجریان، قرار گرفت. تصور کنید؛ هنرمندی که با گیتار الکتریک و ضرب‌آهنگ‌های «‌راک» گره خورده بود، قرار است زیربنای ریتمیک اثری را فراهم کند که جوهره‌ای کاملا کلاسیک و سنتی دارد.

این اتفاق نه یک خطای محاسباتی، بلکه نشان‌دهنده سیالیت فضای موسیقی دهه ۵۰ شمسی بود. شجریان در آن دوران، اگرچه به عنوان ستون موسیقی ردیف دستگاهی شناخته می‌شد، اما به شدت از تجربه‌گرایی استقبال می‌کرد. حضور شب‌پره در این ترکیب، تزریقِ «رنگ» و «تنوع» به بافتی بود که شاید در حالت عادی، تنها با تنبک یا دف‌های سنتی همراهی می‌شد. پرکاشنِ شب‌پره در «سوگند»، نه یک ساز مزاحم، بلکه کوششی بود برای مدرن‌سازی ضرب‌آهنگ در ارکستراسیون موسیقی ملی.

امروزه با نگاه به آن اثر، «سوگند» بیش از آنکه یک قطعه موسیقایی باشد، یک سند تاریخی است. سندی که نشان می‌دهد چگونه دو قطب کاملا متفاوت موسیقی ایران، در فضایی که «هنر برای هنر» اولویت داشت، توانستند بدون ترس از قضاوت‌، در کنار هم بنشینند و اثری خلق کنند که با وجود تفاوت‌های بنیادین سبک‌شناختی، همچنان شنیدنی باقی مانده است.