آشنایی با انواع سنگ در صنعت جواهرسازی؛ از سنگ‌های قیمتی تا نیمه‌قیمتی

 اگر به دنبال انگشتری برای استفاده دائم و همیشگی هستید، سنگ‌های سخت مانند عقیق و یاقوت بهترین گزینه‌اند؛ اما برای مجالس خاص، فیروزه و زمرد با وجود حساسیت بیشتر، جلوه‌ای متفاوت دارند. برای خریدی دقیق، باید بدانید کدام کانی با شغل و فعالیت روزانه شما سازگار است؛ پاسخی که در ادامه با بررسی ویژگی‌های فنی و خاستگاه هر سنگ دریافت می‌کنید.

انواع سنگ‌های قیمتی و نیمه قیمتی

در اصطلاح تخصصی، سنگ‌هایی مانند الماس، یاقوت و زمرد به دلیل سختی بالا و کمیابی، در دسته قیمتی قرار می‌گیرند و سایر کانی‌ها، نیمه‌قیمتی محسوب می‌شوند؛ اما این دسته‌بندی هرگز از ارزش زیبایی‌شناسی یا معنوی گروه دوم کم نمی‌کند. بسیاری از شاهکارهای هنری که امروز در موزه‌ها می‌بینید، با سنگ‌های نیمه‌قیمتی خلق شده‌اند.

در ادامه، با نگاهی تخصصی به بررسی این سنگ‌ها می‌پردازیم که هر کدام جهانی از رنگ و تراش را در خود جای داده‌اند. برای درک بهتر انواع سنگ در صنعت جواهرسازی، آن‌ها را بر اساس خانواده کانی‌ها و خاستگاهشان بررسی می‌کنیم.

خانواده عقیق؛ تنوع بی‌نظیر رنگ‌ها

عقیق‌ها همیشه جایگاه ویژه‌ای در میان ایرانیان دارند. این سنگ‌ها به دلیل بافت ریزدانه و جلای روغنی تا شیشه‌ای، گزینه‌ای عالی برای حکاکی و ساخت انگشترهای مردانه و زنانه هستند. وقتی صحبت از اصالت عقیق می‌شود، معادن یمن حرف اول را می‌زنند.

در مجموعه‌ جواهرات شرافت، تمرکز بر نمونه‌های خاصی از این خانواده است. عقیق سوسنی اصل معدن یمن با رنگی ملیح و کمیاب، یکی از محبوب‌ترین‌هاست. در کنار آن، عقیق سرخ تیره و عقیق قرمز اصل یمن قرار دارند که با رنگ‌دانه‌های غلیظ خود، چشم را نوازش می‌دهند. نباید از عقیق پرتقالی معدنی یمن غافل شد که طیف رنگی گرم و جذابی دارد. همچنین برای دوستداران رنگ‌های سردتر، عقیق سبز اصل از معادن برزیل گزینه‌ای متفاوت و خاص محسوب می‌شود.

فیروزه؛ آبی آرامش‌بخش ایران

فیروزه یکی از نامدارترین سنگ‌های ایرانی در جهان است. دو معدن اصلی در ایران وجود دارد که بار اصلی بازار را به دوش می‌کشند. فیروزه آبی کرمان که معمولا ضخامت بیشتر و رنگی یکدست دارد و فیروزه نیشابوری اصل که شهرت جهانی دارد. معمولا انگشتر فیروزه نیشابوری، شجر (رگه‌های طبیعی) دارد که مثل اثر انگشت، هر نگین را یگانه می‌کند.

یاقوت و زمرد؛ شکوه رنگ‌ها

هنگامی که انواع سنگ در صنعت جواهرسازی را بررسی می‌کنید به این نتیجه می‌رسید که خانواده کوراندوم (یاقوت‌ها) به دلیل سختی بسیار بالا (شماره ۹ در مقیاس موس) جایگاه بسیار ویژه‌ای دارند. یاقوت سرخ افریقا با رنگی عمیق و یاقوت سرمه‌ای تایلند با درخششی خیره‌کننده، از جمله سنگ‌هایی هستند که وقار خاصی به رکاب انگشتر می‌بخشند. یاقوت آبی کبود تایلند و یاقوت‌های سرخ، زرد و آبی آفریقا هم طیف وسیعی از انتخاب را پیش روی شما می‌گذارند.

در کنار این‌ها، زمرد سبز کلمبیا و زمرد سبز زامبیا هم قرار دارند. زمرد به دلیل ساختار کریستالی خاص خود، معمولا با ناخالصی‌های درونی همراه است که در اصطلاح جواهرشناسی به آن «باغچه زمرد» می‌گویند و نشان از اصالت سنگ دارد.

کوارتزها و دُرهای شفاف

خانواده کوارتز یکی از گسترده‌ترین گروه‌هاست. دُر بی‌رنگ نجف که شفافیتی مانند آب زلال دارد، از قدیم‌و‌ندیم چشم‌ها را به سمت خود کشانده است. شجر شیری خراسان هم که تصاویری مانند درخت و گیاه را در دل خود دارد، از شاهکارهای طبیعت در این دسته محسوب می‌شود. برای کسانی که به رنگ‌های گرم علاقه دارند، سیترین زرد آفریقا با رنگی شبیه به عسل و آمیتیست بنفش تایلند با رنگی سلطنتی، گزینه‌های جذابی هستند.

گوهرسنگ‌های خاص و رنگارنگ

انواع سنگ در صنعت جواهرسازی به موارد بالا ختم نمی‌شود. توپازها با شفافیت بالا و رنگ‌های درخشان، طرفداران زیادی دارند؛ مثلا:

• توپاز آبی لندنی (هم نمونه آفریقا و هم روسیه)؛

• توپاز آبی سوئیسی روسیه؛

• و توپاز سبز و آبی افریقا.

همگی ضریب شکست نور بالایی دارند که درخشش آن‌ها را دوچندان می‌کند. در این میان، اوپال‌ها با پدیده «بازی رنگ» خود سری در میان سرها دارند. زمانی که نور به اوپال مشکی اتیوپی و اوپال یشمی اتیوپی می‌تابد، رنگین‌کمانی از رنگ‌ها را به نمایش می‌گذارند.

یشم سبز هند با بافت مات و کلاسیک خود و زبرجد سبز تایلند با رنگ سبز زیتونی شفاف، هر کدام سلیقه‌های خاصی را پوشش می‌دهند. در نهایت، موزانایت سبز روسیه که رقیبی برای الماس محسوب می‌شود، با سختی بسیار بالا و درخشش فوق‌العاده، انتخابی مدرن به شمار می‌آید.

کدام سنگ برای انگشتر مناسب‌تر است؟

هنگام انتخاب نگین مناسب برای انگشتر باید پا را فراتر از سلیقه بصری بگذارید. شما باید میزان استفاده روزانه، شغل و سبک زندگی خود را هم در نظر بگیرید. بعضی سنگ‌ها برای استفاده مداوم عالی هستند؛ اما بعضی دیگر را باید با مراقبت ویژه استفاده کنید. با بررسی جدول زیر می‌توانید سنگ مناسب انگشتر خود را راحت‌تر انتخاب کنید.

 

اگر به دنبال انگشتر عقیق هستید، خیالتان راحت باشد که این سنگ برای استفاده در هر شرایطی، حتی کارهای سخت یدی، مقاومت خوبی از خود نشان می‌دهد. هنگام بررسی انواع سنگ در صنعت جواهرسازی، حتما به نوع رکاب هم توجه کنید. سنگ‌های حساس‌تر به رکاب‌هایی نیاز دارند که دیواره‌های آن (چنگ‌ها) به خوبی از لبه‌های نگین محافظت کنند.

چگونه سنگ طبیعی را از نمونه مصنوعی تشخیص دهیم؟

یکی از چالش‌های اصلی خریداران، اطمینان از اصالت نگین است. شناخت سنگ طبیعی جواهرات به دقت و گاهی ابزار تخصصی نیاز دارد؛ اما چند نشانه وجود دارند که به عنوان خریدار آگاه، می‌توانید به آن‌ها دقت کنید.

ناخالصی‌های درونی سنگ را بررسی کنید

طبیعت هیچ‌گاه محصولی کاملا یکدست تحویل نمی‌دهد. در سنگ‌هایی مثل زمرد یا یاقوت، وجود خطوط داخلی، حباب‌های ریز گاز یا مایع و رگه‌های معدنی، شناسنامه سنگ اصل محسوب می‌شود؛ بنابراین:

• اگر سنگی بیش از حد شفاف، یکدست و بدون هیچ‌گونه ناخالصی بود و قیمت پایینی هم داشت، به اصالت آن شک کنید؛

• معمولا سنگ‌های شیشه‌ای حباب‌های گرد و درشت دارند؛

• ناخالصی‌های سنگ معدنی، نامنظم و طبیعی هستند.

تست دمای سنگ اصل را انجام بدهید

معمولا سنگ طبیعی جواهرات هنگام لمس کردن سردتر از دمای محیط است و مدتی طول می‌کشد تا با گرمای دست شما هم‌دما شود؛ اما پلاستیک یا شیشه خیلی سریع، گرم می‌شوند. البته این تست قطعی نیست؛ اما به عنوان آزمایشی اولیه و دم‌دستی کاربرد دارد.

پشت نگین را به‌ویژه در فیروزه، بررسی کنید

در مورد سنگ‌هایی مانند فیروزه، پشت نگین حرف‌های زیادی برای گفتن دارد:

• معمولا در نمونه‌های نیشابوری اصل، تکه‌هایی از سنگ مادر در پشت نگین دیده می‌شود؛

• اگر پشت نگین کاملا صاف و پلاستیکی بود، به احتمال زیاد با نمونه‌ای خمیری یا احیا شده طرف هستید.

تفاوت بهسازی با مصنوعی بودن را بدانید

بسیاری از سنگ‌های طبیعی برای افزایش کیفیت رنگ یا استحکام، بهسازی می‌شوند (مثل روغن‌دهی زمرد یا حرارت‌دهی یاقوت). این سنگ‌ها همچنان طبیعی هستند و در دسته‌بندی انواع سنگ در صنعت جواهرسازی جای می‌گیرند؛ اما ارزش آن‌ها نسبت به نمونه‌های کاملا دست‌نخورده متفاوت است. فروشنده صادق باید این مورد را به شما اطلاع دهد.

سخن پایانی

در طول این مقاله، انواع سنگ در صنعت جواهرسازی را به شما معرفی کردیم تا اثری را انتخاب کنید که سال‌های سال برایتان به یادگار بماند. چه انتخابتان سنگ مناسب انگشتر برای استفاده روزمره باشد و چه نگینی خاص برای کلکسیون، باید کیفیت و اصالت را به عنوان خط قرمز به رسمیت بشناسید.

اگر به دنبال مجموعه‌ای هستید که ترکیبی موزون از هنر دست استادکاران ایرانی و اصیل‌ترین سنگ‌های معدنی را ارائه دهد، پیشنهاد می‌کنیم سری به وب‌سایت جواهرات شرافت بزنید. در آنجا می‌توانید با دریافت مشاوره تخصصی و دیدن تنوع بی‌نظیری از محصولات، خریدی مطمئن و دلنشین را تجربه کنید.