تصویر عجیب ناسا از قدم زدن روی مریخ
انتشار یک تصویر تازه و نسبتا پرجزئیات از سطح مریخ (ثبتشده توسط یکی از مریخنوردهای ناسا) بار دیگر شبکههای اجتماعی را به میدان تفسیرهای هیجانزده و تئوریهای توطئه تبدیل کرده است.
در این عکس، برآمدگی سنگ دوردستی از زاویهای خاص به گونهای دیده میشود که برخی کاربران آن را «شبح یک انسان» توصیف کردهاند؛ گویی «مردی» روی سیاره سرخ ایستاده یا در حال قدم زدن است. همین شباهت ظاهری کافی بود تا موجی از ادعاها درباره وجود حیات، حضور موجودات انساننما یا حتی مأموریتهای سرنشیندار مخفی به راه بیفتد، ادعاهایی که تاکنون هیچ پشتوانه علمی معتبری برای آنها ارائه نشده است.
ماجرا از زمانی آغاز شد که این تصویر در فضای مجازی دستبهدست شد و کاربران روی بخش کوچکی از آن زوم کردند. در آن نقطه، شکل نامنظم یک صخره یا ستون سنگی (با بازی نور و سایه) از بعضی زاویهها به قامت یک فرد شباهت پیدا میکند. در ادامه، روایتهای موازی شکل گرفت: گروهی این تصویر را «نشانهای از پنهانکاری ناسا» دانستند و مدعی شدند سازمان فضایی آمریکا شواهد مربوط به حیات در مریخ را سانسور میکند. برخی دیگر پا را فراتر گذاشتند و احتمال «ماموریت سرنشیندار مخفی» را مطرح کردند؛ سناریویی که با برنامههای اعلامشده فضایی و محدودیتهای فنی شناختهشده همخوانی ندارد و سندی هم برای آن وجود ندارد.
اما دانشمندان و متخصصان تصویربرداری فضایی توضیحی زمینیتر ارائه میکنند. به گفته آنها، آنچه بسیاری «انسان» میبینند، نمونهای کلاسیک از پدیده روانشناختی «پاریدولیا» است: تمایل مغز انسان به یافتن الگوهای آشنا (مانند چهره، حیوان یا اندام انسانی) در میان شکلهای تصادفی. این سازوکار، که در زندگی روزمره میتواند برای تشخیص سریع تهدیدها مفید باشد، در مواجهه با مناظر ناآشنا و کمجزئیات، خطای دید تولید میکند؛ بهخصوص وقتی عکس از فاصله دور گرفته شده یا کیفیت و فشردهسازی تصویر، مرزهای دقیق اشیا را مبهم میکند.
این نخستین بار نیست که مریخ چنین بحثی میسازد. معروفترین نمونه، «چهره مریخ» بود؛ عارضهای که در تصاویر قدیمی شبیه صورت انسان به نظر میرسید، اما عکسهای دقیقترِ سالهای بعد نشان داد چیزی جز تپهای طبیعی با سایهروشنهای اتفاقی نیست. کارشناسان میگویند درباره تصویر جدید نیز احتمالا همین الگو تکرار شده است: ترکیبی از زاویه تابش خورشید، کیفیت تصویر، فاصله، و فرم نامنظم سنگها که در ذهن بیننده به شکل «آدم» تعبیر میشود.
ناسا در سالهای اخیر با کمک مریخنوردهایی مانند «پرسویرنس» و «کیوریاسیتی» تصاویر بسیار باکیفیتی از دهانهها، تپهها و سنگهای مریخ منتشر کرده است؛ تصاویری که هدف اصلیشان مطالعه تاریخ زمینشناسی سیاره و جستوجوی نشانههای احتمالی حیات میکروبی باستانی است، نه رصد موجودات هوشمند. با این حال، همین عکسها بارها دستمایه ادعاهای مشابه بودهاند: از «موش و خرچنگ مریخی» گرفته تا «درگاههای ورودی، مجسمهها و بقایای ساختمانها». در همه این موارد، بررسیهای علمی نتیجهای مشابه داشته است: خطای ادراک و برداشت نادرست از عوارض طبیعی.
نظر شما